Իլեքթրա

Իլեքթրա հին յուն․՝ Ἠλέκτρα
Ամուսին	Բլիադիս
Ծնողներ	հայր՝ Աղամեմնոնաս, մայր՝ Գլիթէմնիսթրա
Երեխաներ	Մեդոն և Սթրոֆիոս

Իլեքթրա (յուն․՝ Ηλέκτρα)․ հին յունական առասպելներու, թատերախաղերու եւ գրականութեան հիմնական կերպարն է։ Ան կը յայտնուի նաեւ Լաոդիքի անուանով։ Հօր հանդէպ սիրոյ եւ մօտ հանդէպ նախատշանքի դարաւոր խորհրդանիշն է։

Իլեքթրա Աղամեմնոնասի եւ Գլիթէմնիսթրային դուստրն է եւ Օրեսթիին քոյրը։ Օմիրոսին համաձայն, Լաոդիքի կ՛անուանուէր Աղամեմնոնասի եւ Գլիթէմնիսթրային դուստրերէն մին։ Ան, հօրը սպաննութենէն ետք՝ մօրը սիրահարէն, էղիսթոսէն, պատմութեան մէջ մնաց որպէս սպատակուած ու անդրդուած պատժատու, սպաննութեան պատժատու, ինչպէս նաեւ յետագայի մայրասպաննութեան բանակն մեղաւոր։ Ինչ կը վերաբերէ գործողութեան մանրամասնութիւններուն, հին յոյն ողբերգակները, ինչպէս նաեւ ժամանակակից հեղինակները, կը մատուցեն առասպելին կապուած տարբեր պատմութիւններ։

Առասպելի տարբերակներ

Ամենէն յայտնի տարբերակով, հօրը մահէն ետք, ան հօրենական տան մէջ գրեթէ ծառայ կը դառնայ։

• Ուրիշ տարբերակով՝ ան կը փրկէ Օրեսթին եւ անոր կը վստահի իր հին ուսուցիչին։
• Անժառանգ կը մնայ, որովհետեւ Էղիսթոս ինքզինք պաշտպանելու համար, զայն կ՛ամուսնացնէ քաղաքէն դուրս ապրով գիւղացիի մը հետ։
• Աթրիդոններուն պալատին մէջ բանտարկուած կը մնար եւ Օրեսթիէն հեռու, որուն ճանչցաւ Աղամեմնոնասին գերեզմանին։ Անոնք միասին կը պատրաստեն իրենց հօր սպաննութեան վրէժը լուծել՝ սպաննել Գլիթէմնիսթրան եւ Էղիսթոս։ Սպաննութենէն ետք, եղբօրը նեցուկ կը կանգնի ժողովուրդին թշնամութեան դէմ, որ կ՛ուզէր սպաննողներուն մահուան դատապարտել։
• Սոֆոքլիսին «Ալիթիս» ողբերգրութեան մէջ, Իլեքթրա կը տեղեկանայ քոյրէն՝ Իֆիղենիայէն (Արթեմիսին տաճարին մէջ քուրմուհի) եղբօրը՝ Օրեսթիին եւ ընկերոջը՝ Բիլադիին Թաւրիդայի մէջ «բեմադրուած» մահը։ Որպէս հետեւանք գահաժառանգին մահին, գահ կը բարձրանայ Էղիսթոսին զաւակը՝ Ալիթիս։ Իլեքթրա Տելֆի կ՛երթայ, ուր Իֆիղենիային կը հանդիպի եւ կ՛ուզէ անոր կուրցնել բագինէն վերցուցած վառուած ջահով մը։ Սակայն հոն է նաեւ Օրեսթիս եւ միասին Միկինես կը վերադառնան, Ալիթին կը սպաննեն։ Օրեսթի Էրմիոնիին հետ կ՛ամուսնանայ եւ Իլեքթրա Բիլադիին, որմէ երկու զաւակ կ՛ունենայ, Մեդոնաս եւ Սթրոֆիօ։
• Համաձայն Թիվայի մասին առասպելներուն, Իլեքթրա Սամոթրաքիին թագուհին էր եւ Արմոնիային մայրը, Գադմոսին կինը՝ Թիվային հիմնադիրին։ Իլեքթրային եւ Գադմոսին ամուսնութեան ներկայ կը գտնուին աստուածներ եւ մահկանացուներ (Իսիոդոս Թէողոնիա 975-978)։

Աշխատութիւններ առասպելին շուրջ

• Օրեսթիա․ էսխիլոս
• Իլեքթրա․ Սոֆոքլիս
• Իլեքթրա․ Էվրիվիդիս
• Օրեսթիս․ Էվրիբիդիս
• Իլեքթրա․ Ռիչարտ Ստրաուս
• Իլեքթրա․ Ժան Ժիռոնտու
• Սուքը Իլեքթրային կը վայլէ․ Օ՛ նիլ
• Ճանճերը․ Ժան Փօլ Սարթր
• Գլիթէմնիսթրա եւ կամ Ոճիրը․ Մարկրիթ Եուրսենար
• Իլեքրա եւ կամ Դիմակները կ՛իյնան․ Մարկրիթ Եուրսենար
• Գլիթէմնիսթրա․ Սթայքոս
• Նամակ Օրեսթիին․ Գամպանելիս
• Օ Թիասոս․ Թէոդորոս Ակելոբուլոս, ֆիլմ

Աստղակերպ 130 Իլեքթրա

1873-ին յայտնաբերուած աստղակերպը առած է Իլքթրային անունը (130 Elektra)։