Ժօզէֆ Աբգարիոս

Jump to navigation Jump to search
Ժօզէֆ Աբգարիոս
Ծնած է 1872
Մահացած է Մարտ 1950
Մահուան վայր Ֆրանսա
Ազգութիւն հայ
Կրօնք քրիստոնէութիւն
Ծնողներ հայր՝ Ճան Աբգարիոս

Ժօզէֆ Աբգարիոս, (1872Մարտ 1950, Ֆրանսա), ճանի երկրորդ կնոջմէն առաջին զաւակը, որ ծնած է 1872-ին։ Փոքրիկ տարիքէն իսկ շատ հետաքրքիր և ուսումնասիրութեան տենչ ունեցող տղայ մըն էր Ժոզէֆ: Իր հօր նման և անոր կարգակրութեամբ, ժօզէֆ եւս իր նախնական ուսումը ստացաւ Պէյրութի Անգլիական հիւպատոսի զաւակներուն հետ։ տասներկու տարեկանին ղրկուեցաւ Անթուրայի գոլէճը (Լիբանան) ուր ի մէջ այլոց սորուեցաաւ լաւ Ֆրանսերէն և արաբերէն։ լէզուագէտի կարողութիւնը բնածին ժառանգած ըլլալով հօրմէն՛ Ժօզէֆ եւս այս մարղին մէջ փայլուն յաջողութիւն արձանագրեց։ Ուշիմ երիտասարդ ըլլալուն, գոլէճի ութը տարուայ դասընդացքը ժօզէֆ եւս այս վերջագուց ՛ տարիէն։

Հօրը մահէն յէտոյ, Տոքդ. Յովհաննէս Վարդապետի թէլադրութեամբ, որ ճան Աբգարիոսի զաւակներուն մենտոր նշանակուած էր, Ժօզէֆ գնաց Սուրիոյ բողոգական Գոլէճը (այժմու Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարան), որու բարձռագոյն դասընդացքը աւարտէց մէկ տարիէն եւ վիրաբոյժի վկայկանը պատուոյ յիշատակութեամբ առաւ երկու տարիէն։ այս այնպիսի յատկանշական պարագայ մըն էր որ Տոքդ.Փօսթ, հաստատուդեան տնօրէնը, ամաւերջի հանդեսին վկայկանը տալու ատեն ըսաւ. «Վերջին չորս տարիներուն ընթացքին այս պատուոյ վկայկանը ոեւէ մէկուն չէ տրուած: Ինծի համար հաճելի պարտականութիւն մըն է այս տարի սոյն վկայկանը տալ ժօզէֆ Աբգարիոսին, որ եզակի կարողութոիւն արտաբերեց բժշկական մարզի վիրաբուժական ճիւղին մէջ։ ես կը ծերանամ, բայց կը զգամ թէ պիտի ապրիմ իր շնորհիւ»:

Այս, ժամանակին այն ծանոթ վիրաբոյժ Տօքթ. Փօսթն է՛ որու անուան փողոց մը կայ ամերիկեան Համալսարանի նախկին ատամնաբուժական բաժնին կից, սանդուխտներէն դէպի ծովեզերք իջնող զարիվարը, որ Րիւ Փօսթ կը կոչուի։

ժօզէֆ ապա ղրկուեցաւ Անգլիա ուր իր բացառիկ կարողութեան շնորհիւ ընդունուեցաւ անդամ «Րօյալ Գոլէճ օֆ Սըրկընս» միութեան։ Վերադարձաւ անցաւ Պոլիսէն և աշխատելու արտօնագիր առնելուվ հաստատուեցաւ Պէյրութ: Սակայն իր եռուն կեանքը չուզեց պարփակել սահմանափակ շրջանակին մէջ ու 1899-ին գնաց Եգիպտոս: Հոն իր հանրային գործունէութեան առաջին օգտակարութիւնը եղաւ Հէլուանի մէջ մալարիայի հիւանդութիւն գտնելը։

իր ջանքերուն շնորհիւ և իր միջոցաւ, կառաւարութիւնը խիստ միջոցներ առաւ հիւանդութիւնը զսպելու համար։ Իր պաշտօնը այնքան եռանդով կատարեց որ ժողովուրդը զինք «Տօքթ. Նամուսա», այսինքն «բժիշկ Մժեղ» կոչեց։ Այսամենայնիւ, իր 12 տարուայ պաշտօնավարուլեան ընթացքին մեծապէս սիրուեցաւ ժողովուրդէն։

Իր եռանդուն և հետաքրքիր հոգին դարձեալ չուզեց պրփակուիլ Գահիրէ և շրջաղայութեան մը ելաւ։ Գնաց Տամասկոս, Պաղտատ, Պոլիս և Երոպայէն հաստատուեցաւ Անգլիա: 1913-36-ին մեղ յաջողութիւն գտաւ հող ալ գնեց վերջնականապէս Անգլիա հաստատուելու նպատակաւ։ Սակայն բախտը բոլորովին այլ տնօրինուած էր Հանդիպեցաւ ֆրանսուհիի մը որոն հետ ամուսնացաւ։ Ի վերջոյ կինը համոզեց զինք որ ա՛լ գործէ հրաժարի եւ հաստատուի Ֆրանսա: այսպէս ալ կ՛ըլլայ։ Ժօզէֆ 64 տարեկանին Հանդստեան կը կոչէ ինքզինք։ երեք տարի հետոյ երկրորդ Համաշխարհային պատերազմին պատճառաւ դառձեալ կը մտնէ անգլիական բանակ։ Կը ճաշակէ պլից պատերազմի բոլոր դառնութիւնները, որովհետեւ Հոմ Ֆրօնթի մէջ էր որպէս բժիշկ, և պատերազմէն յետոյ 67 տարեկանին կը վերադառնայ կնոջը եւ զաւկին քով։

Գրական մարզի մէջ ժօզէֆ Աբքարիոս գրած է բազմաթիւ յօդուածներ։ Իր կարեւորագոյն գործն է հօրը անգլերէն-արաբերէն բառարանին ընդարձակումը, ինչպէս յիշուած է անոր վերջին տպագրութեան յառաջաբանին մէջ։

Մեռաւ Ֆրանսա, մարտ 1950-ին։[1]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Սփիւռքահայ արդի գրականութիւն (խմբ. խմբագրող և համադրող՝ Սեդա Ծաղիկեան-Տէմիրճեան), Միշիկըն էջ էջ191։