Թեմիս
| Թեմիս | |
|---|---|
|
| |
| Ամուսին | Զեւս |
| Ծնողներ | հայր՝ Ուրանոս, մայր՝ Եէա |
| Երեխաներ | Օրես, Էբիմիթէաս, Պրոմեթեւս, Էսբերիդես, Մենիթիոս, Ադրասթիա, Իրինի, Դիքի, Էվնոմիա, Ասթրէա, Գլոթօ[1][2], Լահեսիս[1][2], Աթրոբոս[1][2], Թեմիդես, Դիսիս, Աւքսօ, Թալօ, Արգթոս, Գարբօ և Ագմի |
Թեմիս (յուն․՝ Θέμις)․ ըստ յունական դիցաբանութեան ան Տիտաններուն կը պատկանէր՝ Եէային եւ Ուրանոսին զաւակները։ Ան, բնական եւ բարոյական կարգին, ինչպէս նաեւ արարողութեան մարմնաւորումն էր։
Անունի ստուգաբանութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Թեմիս բառը կը ծագի «թիթիմի» τίθημι բայէն, եւ կը յայտնէ արդէն դրուած բան մը, գործողը։
Առասպելը
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Խորհրդանշական մակարդակի վրայ կը ներկայացնէ օրէնքը եւ անսասան կարգը, աստուածային արդարութիւնը։ Ըստ Իսիոդոսին ան կը ներկայանայ որպէս Զեւսին երկրորդ կինը։
Դիցաբանութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Դիցաբանութեան մէջ Թեմիս կը հանդիսանայ ան, որ օրէնք կը հաստատէ։ Արդարութիւնը որ կը ներկայացնէ, սուրբ է, զօրաւոր է, նոյնպէս կ'իրարկուի աստուածներուն վրայ եւ նոյնիսկ անոնց կամքէն վեր է։
Ան, եռամարմնային ներկայացուցչութիւն ունէր. իբրեւ բնական կարգի աստուածուհի, բարոյական կարգի աստուածուհի եւ մարգարէ աստուածուհի, յատկութիւն մը, որ ժառանգեց իր մօրմէն՝ Եէային։ Եւ ըստ այդ կարգին են նաեւ Թեմիսին զաւակները՝
Բնական կարգի ներկայացուցիչներ․ Օրես, Էվնոմիա, Դիքի, Իրինի
Ճակատագրի ներկայացուցիչներ․ Միրես՝ Գլոթօ, Լահեսի եւ Աթրոբոս։
Սկիզբը, Թեմիս, մայրէն ժառանգած մարգարէական շնորհքը ունենալով, ան առաջին հաստատուեցաւ Տելֆիի տաճարին (մարգարէատան) մէջ։ Սակայն, երբ Ափոլլոն ծնաւ, անոր հանդէպ առանձնայատուկ սէր եւ գուրգուրանք ցուցաբերեց, ու դիցաբանութեան համաձայն, ան եղաւ առաջինը ու անոր կերակուր մատուցանեց, այսպէս անոր ստնտունկը նկատուելով, աւելի ուշ Մարգարէատունը Ափոլլոնասին յանձնեց։
Օմիրոսի իր դիւցազնավէպերուն մէջ, կը շեշտէ թէ Թեմիս կ'իրականացնէ, Զեւսէն անկախ, սուրհանդակի պարտականութիւններ եւ թէ անոր՝ Զեւսին, անունով կը հրաւիրէր ողիմպիական աստուածներուն ժողովները։
Թեմիս խրախճանքներուն արարողութիւններուն կարգը կը զննէր եւ կը յայտարարէր Զեւսին վճիռները։ Այդ պատճառով ալ կը կոչուէր «Διός θέμιστες» (Դիոս թեմիսթես)․ այսպէս կը կոչուէին օրէնքներն ու վճիռները, որոնք մարդիկ կը ստեղծէին ի պատկեր Ողիմպոսի արդարութեան:
Այդ գաղափարներով է որ Իսիոդոս Թէողոնիանին մէջ ստեղծեց Թեմիս որպէս Տիասին կինը, քանի կարգի միտքը հզօր աստուծոյ գոյակից յատկութիւն մըն է։
Աստղալերպ 24 Թեմիս
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]1853-ին յայտնաբերուած աստղակերպը կոչուեցաւ աստղալերպ 24 Թեմիս (24 Themis)։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- 1 2 3 Իսիոդոս 904 // Θεογονία — 0700.
- 1 2 3 Любкер Ф. Μοῖρα // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 878–879.
- ↑ Արդարութիւնը հին յունական գրականութեան մէջ. Իսիոդոսին Տիքիէն՝ Սոքրաթեան արդարութեան․ Δελτίο Βιβλικών Μελετών, հտ. 25, Յուլիս-Դեկտեմբեր 2007, էջ. 55-73
- ↑ Brill's New Pauly, Թեմիս
- ↑ Ուաշինկթոնի Համալսարանի Իրաւաբանութեան Դպրոց - Թեմիս, Արդարութեան աստուածուհին, 31-10-2007
- ↑ իսիոդոս Թէողոնիա 133-138, Կանծ, էջ 52
- ↑ իսիոդոս Թէողոնիա 901-906, Կանծ, էջ 53
- ↑ Թեմիս․ Բրիտանական հանրագիտարան