Ռիատ

Ռիատ
Քաղաք
	Ռիատ
	արաբերէն՝ الرياض‎
	Զինանշան
Երկիր	Սէուտական Արաբիա
Ներքին բաժանում	Ալ-Բաթաա?
Հիմնադրուած է՝	1746
Տարածութիւն	1798 քմ²
ԲԾՄ	612±1 մեթր
Պաշտօնական լեզու	Արաբերէն
Բնակչութիւն	7 009 100 մարդ (2022)
Ժամային գօտի	UTC+3։00
Հեռախօսային ցուցանիշ	011
Փոստային ցուցանիշ	11564–12665
Պաշտօնական կայքէջ	riyadh.sa/en/(անգլերէն)

Ռիատ կամ Ար Ռիատ (արաբերէն՝ الرياض‎), Սէուտեան Արաբիոյ մայրաքաղաքն է, ամէնամեծ քաղաքը եւ Ռիատի նահանգապետութեան կեդրոնը։ Ինչպէս նաեւ թագաւորութեան ամէնաբարձր շինութեան՝ Kingdom Centre-ի գտնուելու վայրը։ Ըստ 2010 թուականի բնակչութեան գնահատմամբ, Ռիատի բնակչութիւնը կը կազմէ 4 878 473 մարդ^[2]։

Կը գտնուի Վատի Հանիֆայի արեւելեան ափին։ Մեծ քաղաքի ներկայ տեսքը գլխաւորաբար ձեւաւորուած է 1950-ական թուականներուն՝ իբրեւ 18-րդ դարու պարսպապատ քաղաքի ընդլայնում, երբ քանդուեցան անոր պաշտպանական ամրութիւնները։

Անիկա Արաբական թերակղզիի ամէնամեծ քաղաքն է՝ տեղակայուած Նաֆուտ անապատի կեդրոնը, Նաժտ սարահարթի արեւելեան մասին մէջ։ Քաղաքը կը գտնուի ծովու մակերեսէն միջինը 600 մեթր բարձրութեան վրայ։ Ռիատ տարեկան կ'ընդունի շուրջ 5 միլիոն զբօսաշրջիկ՝ դառնալով աշխարհի 49-րդ ամէնաշատ այցելուած քաղաքը եւ վեցերորդը՝ Միջին Արեւելքի մէջ։ 2022-ին Ռիատի բնակչութիւնը կը հաշուէր 7 միլիոն մարդ, ինչ որ զայն կը դարձնէ Սէուտական Արաբիոյ ամէնաշատ բնակուած քաղաքը, երրորդը՝ Միջին Արեւելքի մէջ եւ 38-րդը՝ Ասիոյ տարածքին^[3]։

Պատմական Ակնարկ^[4]

Քաղաքին առաջին յիշատակութիւնը «Ռիատ» անունով եղած է 1590-ին՝ արաբ տարեգրի մը կողմէ։ 1745-ին Տահհամ իպն Տաուուասը իր հսկողութեան տակ առաւ քաղաքը, կառուցեց աղիւսէ պալատ մը եւ պարիսպ մը։ Կը կարծուի, որ «Ռիատ» անունը կը վերաբերի նախքան պարիսպի կառուցումը գոյութիւն ունեցող օազիսային քաղաքներուն։

1744-ին Մուհամմետ իպն Ապտուլ Վահհապը դաշինք կազմեց Տիրիայի էմիր Մուհամմետ պին Սէուտի հետ, եւ անոնք գրաւեցին Ռիատը։ Սակայն անոնց պետութիւնը (Առաջին Սէուտական պետութիւն) փլուզուեցաւ 1818-ին։ 19-րդ դարու սկիզբը Թուրքի իպն Ապտուլլահը հիմնեց Երկրորդ Սէուտական պետութիւնը եւ 1825-ին Ռիատը դարձուց մայրաքաղաք։ Ի վերջոյ, 20-րդ դարու սկիզբը՝ 1902-ին, Իպն Սէուտը վերականգնեց իր նախնիներու իշխանութիւնը եւ 1932-ի Սեպտեմբերին հռչակեց «Սէուտական Արաբիոյ» թագաւորութիւնը՝ Ռիատը պահելով իբրեւ մայրաքաղաք։

Քաղաքական եւ Տնտեսական Կեդրոն^[5]

Ռիատը Սէուտական Արաբիոյ քաղաքական եւ վարչական կեդրոնն է։ Հոն կը գտնուին Խորհրդակցական ժողովը, Նախարարներու խորհուրդը, Թագաւորը եւ Գերագոյն դատական խորհուրդը։ Կառավարութեան 24 նախարարութիւններէն 23-ը կը գտնուին հոս։ Քաղաքը կը հիւրընկալէ 114 օտարերկրեայ դեսպանատուներ, որոնց մեծ մասը կը գտնուի արեւմտեան մասի Դիւանագիտական թաղամասին մէջ։

Տնտեսական գետնի վրայ Ռիատը հսկայական նշանակութիւն ունի։ Հոս կը գտնուին բազմաթիւ դրամատուներու եւ խոշոր ընկերութիւններու (ինչպէս՝ SABIC, STC Group, MBC Group) գլխաւոր վայրերը։ Աւելի քան 500 միջազգային ընկերութիւններ, ինչպիսիք են Google, Amazon եւ Samsung, իրենց տարածաշրջանային կեդրոնները տեղափոխած են Ռիատ։ Քաղաքին մէջ կը գտնուի նաեւ «Քինկ Ապտուլլահ» ֆինանսական թաղամասը, որ աշխարհի մեծագոյններէն մէկն է։

Վարչական Բաժանում եւ Ապագայ^[6]

Քաղաքը բաժնուած է 15 համայնքային շրջաններու։ Ռիատը պիտի հիւրընկալէ Expo 2030-ը՝ դառնալով երկրորդ արաբական քաղաքը (Տուպայէն ետք), որ կը հիւրընկալէ այս ձեռնարկը։

Քաղաքի արուարձաններուն մէջ կը գտնուի պատմական Տիրիան, որ Սէուտական տան բնօրրանն է։ Այնտեղ կը գտնուի Աթ-Թուրայֆ պալատը, որ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան մաս կը կազմէ։ Տիրիան այսօր կը համարուի Սէուտական Արաբիոյ «Vision 2030» ծրագիրի կարեւորագոյն յենասիւներէն մէկը։

Անուանում

Քաղաքի անուանումը ծագած է հին արաբերէնով rawdha բառէն, որ կը նշանակէ այգիներու եւ ծառերու վայր։ Իրականութեան մէջ նաեւ քաղաքի փողոցներուն մէջ շատ են կանաչ տարածութիւնները։

Բնակչութիւն

Տարի	Բնակչութիւն
2010	15 282 մարդ	^[7]
2010	2 073 030 մարդ	^[7]
2010	67 012 մարդ	^[7]

Տարի	Բնակչութիւն
2010	51 730 մարդ	^[7]
2010	3 115 256 մարդ	^[7]
2010	5 188 286 մարդ	^[7]

Տարի	Բնակչութիւն
2015	6 125 180 մարդ
2017	7 676 655 մարդ	^[8]
2022	7 009 100 մարդ

Ծանօթագրութիւններ

↑ Эр-Риад // Малая советская энциклопедия / под ред. Н. Л. Мещеряков — 2 — Советская энциклопедия, 1936.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1228391'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1768199'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q66386517'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q87326938'></a>
↑ «Saudi Arabia: largest cities and towns and statistics of their population»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2012-09-19-ին World Gazetteer (անգլերէն)(գերմ.)(ֆր.)(սպան․)
↑ (անգլերեն) Riyadh, 2026-04-10, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&oldid=1348098212, վերցված է 2026-04-13
↑ (անգլերեն) Riyadh, 2026-04-10, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&oldid=1348098212, վերցված է 2026-04-13
↑ (անգլերեն) Riyadh, 2026-04-10, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&oldid=1348098212, վերցված է 2026-04-13
↑ (անգլերեն) Riyadh, 2026-04-10, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&oldid=1348098212, վերցված է 2026-04-13
1 2 3 4 5 6 تعداد السكان والمساكن — General Authority for Statistics.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20423308'></a>
↑ http://www.arriyadh.com/Eng/Ab-Arriyad/Content/getdocument.aspx?f=/openshare/Eng/Ab-Arriyad/Content/Riyadh-in-year-2013.doc_cvt.htm

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13433827"_data-entity-id="Q87326938">[[:ru:s:МСЭ2/Эр-Риад|Эр-Риад]]_//_''[[:d:Q66386517|Малая_советская_энциклопедия]]''<span_class="wef_low_priority_links">_/_под_ред._[[:ru:Мещеряков,_Николай_Леонидович|Н.&nbsp;Л.&nbsp;Мещеряков]]_—_2_—_[[:ru:Большая_российская_энциклопедия|Советская_энциклопедия]],_1936.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1228391"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1768199"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q66386517"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q87326938"></a></div>-1] Эр-Риад // Малая советская энциклопедия / под ред. Н. Л. Мещеряков — 2 — Советская энциклопедия, 1936.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1228391'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1768199'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q66386517'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q87326938'></a>

[2] «Saudi Arabia: largest cities and towns and statistics of their population»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2012-09-19-ին World Gazetteer (անգլերէն)(գերմ.)(ֆր.)(սպան․)

[3] (անգլերեն) Riyadh, 2026-04-10, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&oldid=1348098212, վերցված է 2026-04-13

[4] (անգլերեն) Riyadh, 2026-04-10, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&oldid=1348098212, վերցված է 2026-04-13

[5] (անգլերեն) Riyadh, 2026-04-10, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&oldid=1348098212, վերցված է 2026-04-13

[6] (անգլերեն) Riyadh, 2026-04-10, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&oldid=1348098212, վերցված է 2026-04-13

[[https://www.stats.gov.sa/ar/13_تعداد_السكان_والمساكن]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q20423308|General_Authority_for_Statistics]].</span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20423308"></a></div>-7] 1 2 3 4 5 6 تعداد السكان والمساكن — General Authority for Statistics.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20423308'></a>

[[http://www.arriyadh.com/Eng/Ab-Arriyad/Content/getdocument.aspx?f=/openshare/Eng/Ab-Arriyad/Content/Riyadh-in-year-2013.doc_cvt.htm_http://www.arriyadh.com/Eng/Ab-Arriyad/Content/getdocument.aspx?f=/openshare/Eng/Ab-Arriyad/Content/Riyadh-in-year-2013.doc_cvt.htm]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-8] ttp://www.arriyadh.com/Eng/Ab-Arriyad/Content/getdocument.aspx?f=/openshare/Eng/Ab-Arriyad/Content/Riyadh-in-year-2013.doc_cvt.htm

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

Պատմական Ակնարկ[4]

Քաղաքական եւ Տնտեսական Կեդրոն[5]

Վարչական Բաժանում եւ Ապագայ[6]