Էլիզապէթ Պլաքուէլ

Էլիզապէթ Պլաքուէլ; Elizabeth Blackwell
Ծնած է	3 Փետրուար 1821[…]
Ծննդավայր	Բրիստոլ, Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն
Մահացած է	31 Մայիս 1910 (89 տարեկանին)
Մահուան վայր	Հասթինգս, Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն
Քաղաքացիութիւն	Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ և Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն
Ուսումնավայր	Պետֆորտ Գոլէճ, Ժընեւ բժշկութեան Գոլէճ և Նիու Եորքի Նահանգային Վերին Բժշկական Համալսարան
Մասնագիտութիւն	բժիշկ, բժշկական տեքստերի հեղինակ, ակնարկագիր, կանանց իրավունքների պաշտպան, իրաւապաշտպան և գրագէտ
Ծնողներ	հայր՝ Սամուէլ Պլաքուէլ, մայր՝ Հանա Պլաքուէլ
	Ստորագրութիւն;

Էլիզապէթ Պլաքուէլ (անգլ․՝ Elizabeth Blackwell, 3 Փետրուար 1821 - 31 Մայիս 1910)․ բրիտանացի բժիշկ, ծանօթ նաեւ որպէս Ամերիկայի մէջ առաջին կինը որ տիրացաւ բժիշկութեան վկայականին, ինչպէս նաեւ առաջին կինը որ արձանագրուած է Միացեալ Թագաւորութեան Բժշկական Ընդհանուր Խորհուրդի Մատեանին մէջ։

Պլաքուէլ մեծ դեր խաղցած է թէ՛ Միացեալ Նահանգներուն մէջ եւ թէ՛ Միացեալ Թագաւորութեան մէջ ընկերային իրազեկութեան եւ բարոյական բարեփոխման եւ կանանց բժշկական կրթութեան խթանման գործին առաջնորդը եղած է։

Ի յիշատակ անոր, ամէն տարի Էլիզապէթ Պլաքուէլ մետալը կը շնորհուի այն կնոջ, որ մեծ ներդրում ունեցած է բժշկութեան մէջ կանանց առաջխաղացման։

Պլաքուէլ իր ասպարէզը սկսած է որպէս ուսուցչուհի, որպէսզի իր ընտանիքին հոգ տանի։ Բժշկութեան հանդէպ հետաքրքրութիւն ունեցաւ երբ մէկ ընկերուհի մը հիւանդացաւ եւ նկատեց թէ ան աւելի լաւ հոգատարութիւն պիտի ունենար կին բժիշկէ մը։ Ան սկսաւ բժշկական վարժարաններ դիմել, եւ սակայն անմիջապէս փորձառեց իր սեռին դէմ նախապաշարումը, զոր իրեն հետեւեցաւ իր ամբողջ ասպարէզին ընթացքին: Մերժուեցաւ բոլոր բժշկական համալսարաններէն որոնց դիմած էր, բացի Ժընեւ Բժշկական Գոլէճէն, ուր արական սաները իր ընդունելութեան թեր քուէարկեցին:

1847-ին, Պլաքուէլ Միացեալ Նահանգներուն մէջ բժշկական համալսարան յաճախող առաջին կինը դարձաւ: Ընդերային Տենդի մասին իր ատենախօսութիւնը, հրատարակուեցաւ 1849-ին Buffalo Medical Journal-ի մէջ, իր աւարտականէն ետք։ Իր յօդուածը կը ներկայացնէ զգայուն եւ կարեկից մօտեցում մարդկային տառապանքներուն հանդէպ, արտայայտելով իր ջատագովութիւնը տնտեսական եւ ընկերային արդարութեան։ Այս տեսակէտը բժշկական շրջանակներէն կը նկարագրուէր իբրեւ «իգական»։

Էլիզապէթ Պլաքուէլ իր քրոջ՝ Էմիլի Պլաքուէլի հետ 1857-ին, հիմնեց Նիու Եորքի Բժշկարանը կանանց ու մանուկներու համար, եւ կնոջ կրթութեան կարեւորութեան դասախօսել կանանց լսարաններուն մէջ։

^[6] ^[7] ^[8] ^[9]

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 Ogilvie M. B. The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century — Routledge, 2003. — Vol. 1. — P. 136–137. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28721132'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16733642'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1508259'></a>
1 2 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
↑ Willard F. Elizabeth Blackwell // A Woman of the Century: fourteen hundred-seventy biographical sketches accompanied by portraits of leading American women in all walks of life / F. Willard, M. Livermore — 1 — Buffalo: Charles Wells Moulton, 1893.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q40435'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24205103'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16856097'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q450197'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6780099'></a>
↑ A Woman of the Century : Fourteen hundred-seventy biographical sketches accompanied by portraits of leading American women in all walks of life
↑ A Historical Dictionary of British Women — 2 — Routledge, 2003. — P. 51. — ISBN 978-1-85743-228-2
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124350773'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1508259'></a>
↑ Բրիտանական հանրագիտարան, Էլիզապէթ Պլաքուէլ, կենսագրական(անգլերէն)
↑ Հիանալի Պլաքուէլ բժիշկը․ Ճիւլիա Պոյտ(անգլերէն)
↑ Johns Hopkins University Press - Բժշկութեան Պատմութեան Տեղեկագիր, 1944-06, հտ․16 Iss 1(անգլերէն)
↑ Օհայոյի Կանանց Փառքի Սրահը(անգլերէն)

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q28721132"><i_class="wef_low_priority_links">[[:en:Marilyn_Bailey_Ogilvie|Ogilvie&nbsp;M.&nbsp;B.]]</i>_[[:d:Q28721132|The_Biographical_Dictionary_of_Women_in_Science]]:_Pioneering_Lives_From_Ancient_Times_to_the_Mid-20th_Century<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:en:Routledge|Routledge]],_2003._—_Vol.&nbsp;1._—_P.&nbsp;136–137._—_798&nbsp;p._—_ISBN_978-1-135-96342-2</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28721132"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16733642"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1508259"></a></div>-1] 1 2 3 Ogilvie M. B. The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century — Routledge, 2003. — Vol. 1. — P. 136–137. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28721132'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16733642'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1508259'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q615699"_data-entity-id="Q5375741">[http://global.britannica.com/biography/Elizabeth-Blackwell_Encyclopædia_Britannica]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a></div>-2] 1 2 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q24205103"><i_class="wef_low_priority_links">[[:en:Frances_Willard|Willard&nbsp;F.]]</i>_[https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Elizabeth_Blackwell_Elizabeth_Blackwell]_//_[[:d:Q24205103|A_Woman_of_the_Century]]:_fourteen_hundred-seventy_biographical_sketches_accompanied_by_portraits_of_leading_American_women_in_all_walks_of_life<span_class="wef_low_priority_links">_/_[[:en:Frances_Willard|F.&nbsp;Willard]],_[[:en:Mary_Livermore|M.&nbsp;Livermore]]_—_1_—_[[:Պաֆըլօ|Buffalo]]:_[[:en:Charles_Wells_Moulton|Charles_Wells_Moulton]],_1893.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q40435"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24205103"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16856097"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q450197"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6780099"></a></div>-3] Willard F. Elizabeth Blackwell // A Woman of the Century: fourteen hundred-seventy biographical sketches accompanied by portraits of leading American women in all walks of life / F. Willard, M. Livermore — 1 — Buffalo: Charles Wells Moulton, 1893.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q40435'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24205103'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16856097'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q450197'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6780099'></a>

[[https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Elizabeth_Blackwell_A_Woman_of_the_Century_:_Fourteen_hundred-seventy_biographical_sketches_accompanied_by_portraits_of_leading_American_women_in_all_walks_of_life]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-4] A Woman of the Century : Fourteen hundred-seventy biographical sketches accompanied by portraits of leading American women in all walks of life

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q124350773">[[:d:Q124350773|A_Historical_Dictionary_of_British_Women]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_2_—_[[:en:Routledge|Routledge]],_2003._—_P.&nbsp;51._—_ISBN_978-1-85743-228-2</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124350773"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1508259"></a></div>-5] A Historical Dictionary of British Women — 2 — Routledge, 2003. — P. 51. — ISBN 978-1-85743-228-2
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124350773'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1508259'></a>

[6] Բրիտանական հանրագիտարան, Էլիզապէթ Պլաքուէլ, կենսագրական(անգլերէն)

[7] Հիանալի Պլաքուէլ բժիշկը․ Ճիւլիա Պոյտ(անգլերէն)

[8] Johns Hopkins University Press - Բժշկութեան Պատմութեան Տեղեկագիր, 1944-06, հտ․16 Iss 1(անգլերէն)

[9] Օհայոյի Կանանց Փառքի Սրահը(անգլերէն)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]