Զէրօ (գիրք)

Զէր0 (Զէրօ)

Հեղինակ	Նորա Պարութճեան
Երկիր	Ֆրանսա
Լեզու	Հայերէն (Արեւմտահայերէն)
Հրատարակուած	Երեւան
Հրատարակող	Լուսակն տպարան
Հրատարակչական թուական	2022
Էջ	78

Զէրօ կամ Զէր0 գիրք, ֆրանսահայ, բանաստեղծուհի, արձակագիր եւ ուսուցչուհի Նորա Պարութճեանի գրիչով։ Հեղինակին անդրանիկ հրատարակութիւնն է իբրեւ գիրք: Լոյս տեսած է Երեւան, «Լուսակն» հրատարակչատունէն։

Հեղինակի մասին

Պարութճեան ծնած է Լիբանան՝ Պուրճ Համուտ, աւարտած է Երեւանի Պետական համալսարանի բանասիրական բաժինը։ Մասնագիտական գործունէութիւնը սկսած է լրագրութեամբ, մաս կազմած է Լիբանանի «Զարթօնք» եւ Փարիզի «Նոր Յառաջ» թերթերու խմբագրութեան եւ աշխատակցած է սփիւռքահայ քանի մը թերթերու։ 1986-էն ի վեր կ՚ապրի Ֆրանսա։ Ուսուցչուհի է, Փարիզեան արուարձանի մը մէջ գործող Դպրոցասէր վարժարանին մէջ կը դասաւանդէ հայերէն եւ հայոց պատմութիւն։ Կեանքի կոչած է «Ծիծեռնակ» անունով առցանց հարթակ մը (անգլերէն՝ Blog /Web-Log), որ դրուած է հայերէնով արտայայտուող պատանիներու եւ երիտասարդներու տրամադրութեան տակ, ուր կը հրատարակուին անոնց աշխատութիւնները։

Գիրքի մասին

Գիրքը հաւաքածոյ մըն է առցանց հարթակներու վրայ հրապարակուած Ն. Պարութճեանի գրութիւններէն՝ բանաստեղծութիւն եւ արձակ, որոնք կ’առընչուին ծերանոցային կեանքի իր փորձառութեան: Հեղինակը իր անդրանիկ հատորով մեզի կը ծանօթացնէ մարդը իր վերջալոյսի տարիներուն, աշխատանքային միջավայրը՝ ծերանոցը եւ ծերերուն ընտանիքները: Ան Փարիզեան շրջանի հայկական ծերանոցին մէջ ստանձնած իր պաշտօնին բերումով կը պեղէ մարդուն հոգին եւ մերթ պոռթկումով, մերթ փափկանկատօրէն կ’անդրադառնայ մարդկային յարաբերութեանց թնճուկներուն: Կեանքի երկար փորձառութիւն ձեռք բերած ծերերուն կարծրացած մաշկերուն ետին կ’երեւան իրական արժանիքներ՝ երբեմն թաքուն, երբեմն բացայայտ, երբեմն ցեղասպանութեան հետքեր, որոնք ամբողջ կեանք մը թունաւորած են եւ ազդած անձին էութեան վրայ:

Խորապատկեր

Նորա Պարութճեան վեց տարի աշխատած է ծերանոցի մը մէջ, իբրեւ վերակացու։ Այս փորձառութիւնը անոր համար բացած է բոլորովին տարբեր աշխարհ մը, ուր իրականութիւնը յայտնուած է իր չոր, վայրագ եւ ծանր երեսով՝ «անկէ զատ ամէն ինչ դարձաւ լիւքս», կ’ըսէ ան։ Այդտեղ մարդիկ հաւաքուած էին տառապանքի շուրջ՝ ինչպէս տարիքոտ մարդիկ, այնպէս ալ այդտեղ աշխատողները եւ այդ տառապանքը կը միացնէր բոլորը իրարու։

Ծերանոցը տարեց մարդոց կեանքերու վերջին հանգրուանն է, ուր անոնք կը տառապին ֆիզիքական կամ մտային հիւանդութիւններէ, ընտանեկան, ընկերային եւ հոգեբանական խնդիրներէ։ Ըստ հեղինակին, ծերերուն շուրջ կային երկու տեսակի ծառայողներ. մէկ կողմէն անոնք, որոնք մեծ նուիրումով կը մօտենան իրենց աշխատանքին եւ տարեցներուն հանգիստ կեցութիւնը կ’ապահովեն անոնց նախավերջին կայանին մէջ, իսկ միւս կողմէն՝ անոնք որոնք իրենց «ես»-ին չարութեամբ կը կոխկռտեն միւսները, կը չարաշահեն վիճակները։ Վերջիններս աւելի բազմաթիւ են քան առաջինները։

Այս ծանր միջավայրին մէջ, հեղինակը գրելով գտած է դիմանալու կերպ մը՝ «Քանի որ շատ ծանր միջավայր մըն էր, ես պէտք է դիմանայի ու դիմանալու համար կը գրէի»։ Այս գրութիւնները նախապէս հաւաքուած են անձնական տետրակի մը մէջ, նուիրուելու համար որ յետոյ նուիրուած են ծերանոցի տնօրէնին, որուն հանդէպ ունի մեծ ակնածանք՝ «շատ յարգելի անձնաւորութիւն մը», ինչպէս կ’ըսէ անոր մասին։

Որո՞նք են «Զէր0»-ները

ՙԶէր0՚-ները ծերերը չեն, ինչպէս կրնայ սխալմամբ ենթադրուիլ։ Ծերերէն իւրաքանչիւրը իր նկարագրին համաձայն, լաւ կամ վատ ապրած է իր կեանքը։  «Զէր0»-ները անոնց շուրջը դարձող անձերն են։ Մէկ տեսակ ՙզէր0՚ն իր անկարողութեան գիտակցութեամբ ինքզինք զէրօ («Զէր0») կը զգայ եւ կը փորձէ պարկեշտութեամբ մօտենալ կեանքին, միւս տեսակ «Զէր0»-ն ան է, որ իր ծանրակշիռ պարապութեամբ արգելք կ’ըլլայ  միւսին իր մարդկութեան մէջ յառաջանալու»։

Գիրքին կողքը

«Զէր0»-յի կողքին պատկերուած է խնձոր մը, որուն կէսը փտած է եւ որդնոտած, սակայն միւս կէսը կենսունակ է ու կը խորհրդանշէ այն մարդիկը, որոնք կը փորձեն իրենց կեանքը օգտակար դարձնել։

Մէջբերումներ

Հո՛ս մարդերը միսեր են: Հոտերու այս աղբին մէջ կտոր մը իրականութիւն գլուխը կը ցցէ ու զիս կը քերթէ բանաստեղծութենէն: Չեմ դիմանար։ - («Հոս՝ մարդերը...», էջ 22)։

«Ինչպէ՞ս կը դիմանաք»,- սպասուած հարցումին, կը պատասխանէ,- «Երկու ձեւ կայ. կամ կ՚ըլլաս անտարբեր եւ գործդ կ՚ընես, կամ ալ կը սկսիս անվերջանալի էջքդ դէպի խորը: Առաջինին պարագային՝ հոս գործ չունիս, բայց կ՚աշխատիս, այսինքն կը ծառայես քեզի պէսներուն համար կարգուած օրէնքին, կը ստրկանաս անոր եւ անկարգաւորութեան չարիքով կը թունաւորես մթնոլորտը: Իսկ երկրորդին պարագային՝ կը դառնաս փիլիսոփայ, բայց ծակ՝ ինծի պէս»։ - «Հարցում մը ունիմ», էջ 33)։

Տե՛ս Նաեւ

• Նորա Պարութճեան
• Ծիծեռնակ (նախաձեռնութիւն)

Արտաքին Յղումներ

• Ծիծեռնակ հարթակի յղումը https://dzidzernag-asso.com/