Զաքարիա Աղթամարցի
| Զաքարիա Աղթամարցի | |
|---|---|
| Ազգութիւն | Հայ[1] |
| Մասնագիտութիւն | մանրանկարիչ և գրիչ |
Զաքարիա Աղթամարցի (ԺԴ․ դար, Աղթամար), հայ գրիչ եւ մանրանկարիչ։
Կենսագրական գիծեր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Գրիչի մասին հիմնական տեղեկութիւնները քաղուած են իր եւ իր աշակերտներուն գրած յիշատակարաններէն։ Մկրտիչ քահանայի եւ Թանկխաթունի որդի Զաքարիա Աղթամարցին սեած է նկարչական եւ գրչական ձիրքով օժտուած ընտանիքէ։
Զաքարիայի եղբայրը՝ Կարապետը, եւս զբաղած է գրչութեամբ։ Բացի այդ, ան Դանիէլ եւ Թումա գրիչներու հօրեղբայրն էր եւ անոնց ուսուցիչը, որուն մասին կը վկայեն վերջիններուս ձգած յիշատակարանները 15-րդ դարու շարք մը ձեռագիրներու մէջ։
Զաքարիա Աղթամարցիի անունով մեզի յայտնի 18 ձեռագիրներուն մեծ մասը պահուած է Մաշտոցի Անուան Մատենադարանին մէջ, մէկը՝ Փիթթի հաւաքածուին մէջ (Տուպլին)։ Այս ցանկին կ'աւենայ երեք ձեռագիր, որոնք, ցաւօք, մեիզ յայտնի են միայն յիշատակարաններով։
Գրիչ եւ ծաղկող Զաքարիա Աղթամարցիի Վասպուրականի մէջ ծաւալած գործունէութեան իբրեւ արդիւնք մեզի հասած ձեռագիրներէն իւրաքանչիւրը ինքնատիպ է։
Ձեռագինրերու ոճական եւ պատկերագրական ընդհանրութիւնները, երբեմն նաեւ կրկնութիւնները, աւելի ընդգծած են գիրչի իւրայատկութիւնը, անոր սեփական ձեռագիրը, ինչով առանձնանած է ժամանակակիցներու մէջ։
Հակառակ անոր, որ գրիչի մահուան թուականը յայտնի չէ, սակայն Թումայի գրչագրած 1426 թուականի (Վրացական թանգարանի № 23) Աւետարանին մէջմ Զաքարիան յիշատակուած է իբրեւ «զհանգուցեալն ի Քրիստոս»։
Գրականութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- Ս. Մանուկյան, Զաքարիա Աղթամարցու ձեռագրական վաստակը, «Էջմիածին», 2015, էջ 122-132։
Ծանօթագրութիւննե
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։  |