Դար
Դարը 100 տարուան ժամանակաշրջան մըն է։ Դարերը անգլերէնի եւ շատ ուրիշ լեզուներու մէջ կը համարակալուին կարգաթիւերով։ «Century» (դար) բառը կու գայ լատիներէն centum բառէն, որ կը նշանակէ հարիւր։ Անգլերէնի մէջ «century» երբեմն կը կարճուի որպէս c.։[1]
Հարիւրամեակը հարիւրերորդ տարեդարձ մըն է, կամ ատոր տօնակատարութիւնը, սովորաբար հարիւր տարի առաջ պատահած դէպքի մը յիշատակումը։
Դարերու սկիզբը եւ վերջը
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Թէեւ դար բառը կրնայ նշանակել 100 տարուան որեւէ կամայական ժամանակաշրջան, դարերու բնոյթին մասին գոյութիւն ունին երկու տեսակէտներ։ Մէկը հիմնուած է խիստ մեկնաբանութեան վրայ, իսկ միւսը՝ համաժողովրդական ընկալման։
Ըստ խիստ մեկնաբանութեան, Ք.Ե. 1-ին դարը, որ սկսաւ Ք.Ե. 1 թուականով, վերջացաւ Ք.Ե. 100-ով, իսկ 2-րդ դարը՝ Ք.Ե. 200-ով. այս կաղապարին մէջ x-րդ դարը կը սկսի այն տարիով, որ կը հետեւի 100-ի բազմապատիկ հանդիսացող տարիի մը (բացառութեամբ առաջին դարուն, որ սկսաւ Ք.Ա. 1 տարիէն ետք) եւ կը վերջանայ յաջորդ՝ 100-ի բազմապատիկ հանդիսացող տարիով (100n), այսինքն 20-րդ դարը կ՚ընդգրկէ 1901-էն 2000 տարիները, իսկ 21-րդ դարը կ՚ընդգրկէ 2001-էն 2100 տարիները՝ խիստ կիրարկման մէջ։[2]
Համընդհանուր ընկալման եւ կիրարկման մէջ դարերը կառուցուած են՝ տարիները ըստ նոյն «հարիւրեակի» թուանշանին (թուանշաններուն) խմբաւորելով։ Այս կաղապարին մէջ n-րդ դարը կը սկսի «00»-ով վերջացող տարիով եւ կը վերջանայ «99»-ով վերջացող տարիով.[3] օրինակ՝ ժողովրդական մշակոյթին մէջ 1900-էն 1999 տարիները կը կազմեն 20-րդ դարը, իսկ 2000-էն 2099 տարիները կը կազմեն 21-րդ դարը։ (Ասիկա նման է «0-էն-9 տասնամեակներու» խմբաւորման, որոնք ունին նոյն «տասնեակի» թուանշանը։)[4]
Համակարգիչով օրացուցային հաշուարկները դիւրացնելու համար՝ աստղագիտական տարեթուարկման եւ ISO 8601 համակարգերը երկուքն ալ կը պարունակեն զերոյ տարի մը, ուր աստղագիտական 0 տարին կը համապատասխանէ Ք.Ա. 1 տարիին, աստղագիտական -1 տարին կը համապատասխանէ Ք.Ա. 2-ին, եւ այլն։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ «Oxford English Dictionary – List of Abbreviations»
- ↑ «When Did the 21st Century Start?»։ timeanddate.com։ արտագրուած է՝ 23 November 2020
- ↑ «century»։ Oxford Dictionaries։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ December 30, 2019-ին։ արտագրուած է՝ 20 January 2021
- ↑ «Centuries and How to Refer to Them»։ Merriam-Webster։ արտագրուած է՝ 27 April 2021