Գրիգոր Պիծակ

Գրիգոր Պիծակ;
Ծնած է	անհայտ
Մահացած է	անհայտ
Ազգութիւն	Հայ
Մասնագիտութիւն	գրիչ և մանրանկարիչ

Գրիգոր Պիծակ (անհայտ^[1]^[2] - անհայտ^[1]^[2]), Կիլիկիոյ մանրանկարչութեան դպրոցի մանրանկարիչ։

Կենսագրական գիծեր

Հայրը մեծահամբաւ գրիչ մանրանկարիչ Սարգիս քահանայի: Եղած Է աշակերտ Յովհաննէս Արքայեղբօր: Կողակիցը կը կոչուէր Հեղինէ: Ունէին նաեւ մէկ դուստր՝ Թեֆանօ (Խոյանդ):

Գրիգոր քահանայ Պիծակ յայտնի եղած է Սիսի մէջ իբրեւ տաղանդաւոր գրիչ եւ ծաղկող: Իր կէս դար տեւող (1271-1319) գրչական գործունէութեան իրրեւ արդիւնք կրնանք յիշել հետեւեալ ձեռագիրները․

«Մասունք Աստուածաշունչի», օրինակուած Դրազարկ, 1271-ին (Մատենադարան, ձեռագրեր № 199): Գրիչ՝ Կոստանդին, գլխագրող՝ Աւետիս, ծաղկող՝ Գրիգոր քահանայ, կազմող՝ Առաքել Հնազանդենց, ստացող՝ գրիչը։
«Մասունք Նոր Կտտկարանի», օրինակուած Գռներ, 1284-ին (Մատենադարան, ձեռագրեր № 1963): Գրիչ՝ Կոստանդին Աւըղցի, ծաղկողներ՝ Ստեփանոս Վահկացի եւ Գրիգոր Պիծակ, ստացող՝ Յովհանաննէս Արքայեղբայր:

Ձեռագիրն ունի միայն գլխազարդեր ու լուսանցազարդեր, որոնք դեռ չունեն այն գրաֆիկական բնոյթը. որը դիտելի է նոյն Գրիգոր Պիծակի կողմից ծաղկազարդուած 1297 թուի ձեռագրի մանրանկարներում։

- Լ. Ռ. Ազարեան

«Աւետարան», օրինակուած է 1297-ին (Մատենադարան, ձեռագրեր № 7663), Ստեփանոս քահանայի ձեռքով եւ ծաղկուած Գրիգոր քահանայի կողմէ, «ի վայելումն Յովհաննէս Դպրի»:
«Շարակնոց», օրինակուած Գրիգոր քահանայի ձեռքով, 1305-ին, հաւանաբար Սիսի մէջ, ի խնդրոյ Ստեփանոս Սարկաւագի:
«Աւետարան», Գրիգոր քահանայ գրած եւ մասամբ ծաղկած է 1307-ին, Սիսի Ս. Նշան վանքը, Սեբաստացի Ստեփանոս քահանայի համար: Գրիչը կը խնդրէ յիշել իր Սարգիս որդեակը, որովհետեւ, կ'ըսէ․ «շատ նկարեաց սա յայսմ գրի» (Ձեռ․ Ս, Յ․ № 2566 ):
«Մանրուսմունք», գրած է Գրիգոր քահանայ, 1312-ին, Սիսի մէջ, «ընդ հովանեաւ Ս․ Նշանի», «ի վայելումն դեռաբոյս սարկաւագի Սիմէոնի» (Մատենադարան, ձեռագրեր № 8623): Գրիչը կ՝աղաչէ յիշել իր «դեռաբոյս որդին» Սարգիսն ալ։

Պիծակի ծաղկած ձեռագիրները հարուստ են թռչնային եւ կենդանական անուանաթերթերով, գլխազարդերով եւ լուսանցազարդերով։ Անոր պատկերները կը բնորոշուին գծային ճկունութեամբ եւ բնական նախատիպէն հեռացումով^[3]։

Գրիգոր Պիծակի աւանդները զարգացուցած է որդին՝ Սարգիս Պիծակը^[4]։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 5 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
1 2 3 4 5 Ով ով է. հայեր / խմբ. Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — է. 300.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393'></a>
↑ Ով ով է, Հայեր, Կենսագրական հանրագիտարան, Բ․ հատոր, Երեւան, 2007
↑ «Գրիգոր Պիծակ - Zark Foundation»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2025-02-10-ին։ արտագրուած է՝ 2025-02-06

Աղբիւրներ

Հայ Նկարողներ (ԺԱ․-ԺԷ․ Դար), Նորայր արք․ Ծովական, Երուսաղէմ, տպարան Սրպոց Յակոբեանց, 1989, էջ 43-45։

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q2657718">[[:hy:s:Հայկական_սովետական_հանրագիտարան|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:Վիքտոր_Համբարձումեան|Վ.&nbsp;Համբարձումյան]],_[[:Կոստանդին_Խուդաւերդեան|Կ.&nbsp;Խուդավերդյան]]_—_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a></div>-1] 1 2 3 4 5 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1787111"_data-entity-id="Q28722393">[[:d:Q28722393|Ով_ով_է._հայեր]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hy:Հովհաննես_Այվազյան|Հ.&nbsp;Այվազյան]]_—_[[:Երեւան|Երևան]]:_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2005._—_հատոր&nbsp;1._—_է.&nbsp;300.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393"></a></div>-2] 1 2 3 4 5 Ով ով է. հայեր / խմբ. Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — է. 300.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393'></a>

[3] Ով ով է, Հայեր, Կենսագրական հանրագիտարան, Բ․ հատոր, Երեւան, 2007

[4] «Գրիգոր Պիծակ - Zark Foundation»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2025-02-10-ին։ արտագրուած է՝ 2025-02-06

[1]

[2]

[3]

[4]