Գրիգոր Մլիճեցի

Գրիգոր Մլիճեցի;
Ծնած է	անհայտ
Մահացած է	1215
Մահուան վայր	Սկեւռա, Կիլիկիոյ Հայկական Թագաւորութիւն
Ազգութիւն	Հայ
Տեսակ	մանրանկարչութիւն և գեղագրութիւն
Մասնագիտութիւն	մանրանկարիչ և գրիչ

Գրիգոր Մլիճեցի (անհայտ^[1]^[2] - 1215^[1]^[2], Սկեւռա, Կիլիկիոյ Հայկական Թագաւորութիւն), 12-13-րդ դարերու հայ գրիչ եւ մանրանկարիչ։ Եղած է 12-րդ դարու կիլիկեան մանրանկարչութեան նշանաւոր դպրոցներէն մէկուն՝Ա Սկեւռայի ներկայացուցԱիչ (1173-1215)։

Կենսագրական գիծեր

Մլիճեցի ձեռագիրներ նկարազարդած է Մլիճի եւ Հռոմկլայի դպրոցներուն մէջ։ Իր արուեստագէտ աւագ ընկերներէն ճանաչուած են Կոստանդինն ու Վարդանը։ Երեքով 1173-ին նկարազարդած են «Տիգրանակերտի Աւետարանը» (ձեռագիրի տեղը անյայտ)։

Անոր անուան հետ կապուած են հինգ ձեռագիրներ, որոնք նկարազարդուած են 1173-1215 թուականներուն։

Մահացած է ծերութեան հասակին՝ անաւարտ թողելով վերջին Աւետարանի (1215, Նոր Ջուղայի Ամենափրկիչ վանք) նկարազարդումը։ Իր ժամանակին ճանչուած է որպէս «մեծահռչակ», «գովեալ» նկարիչ։

Ստեղծագործութիւններ

«Մատեան ողբերգութեան»

Ստեղծագործութիւններէն պատմական ու գեղարուեստական մեծ արժէք կը ներկայացնէ Գրիգոր Նարեկացիի «Մատեան ողբերգութեան» ձեռագիրի գեղարուեստական ձեւաւորումը։ Անօկա պատուիրած է Ներսէս Լամբրոնացին 1173-ին (Երեւանի Մ. Մաշտոցի անուան Մատենադարան)։ Մագաղաթեայ այս մատենին մէջ մեծ նրբութեամբ ու ճաշակով կատարուած են խորանազարդերը, անուանաթերթ կիսախորաններն ու գլխազարդերը։ Ուշագրաւ են գլխատառերը, որոնք խաչքարերու զարդաքանդակային բնազարդեր են։ Վարպետօրէն հիւսուածքաւոր լուսանցազարդերը։ Ձեռագիրը առանձնապէս արժեքաւոր է Գրիգոր Նարեկացիի դիմանկարներու շարքով։ Ան չորս պատկերներով ստեղծած է Նարեկացիի քանի մը բնորոշ կողմերը՝ փիլիսոփայ, հսկող (աղօթող), ճգնաւոր՝ միաժամանակ անոնց մէջ ընդգծելով անոր բանաստեղծական կերպարը։

«Սկեւռայի Աւետարան»

Անոր գեղագրած (բոլորգիր երկաթագիր) եւ նկարազարդած «Սկեւռայի Աւետարանը» (1197, «Լուովի Աւետարան», մինչեւ 1830՝ Լուով) գերմանացի բիւզանդագէտ Գիր. Փրինցիկը 1993-ին յայտնաբերած է լեհական Կնիէզնօ քաղաքի արքեպիսկոպոսարանին մէջ (գունապատճէնը Հայաստանի ազգային գրադարանին մէջ)։

1997 թուականին անիկա ցուցադրուած է Նիւ Եորքի Մեթրոփոլիթէն թանգարանին մէջ^[3]։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 5 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
1 2 3 4 5 Ով ով է. հայեր / խմբ. Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — է. 298.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393'></a>
↑ «Գրիգոր Մլիճեցի - Zark Foundation»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2025-02-16-ին։ արտագրուած է՝ 2025-01-10

Աղբիւրներ

Հայ Նկարողներ (ԺԱ․-ԺԷ․ Դար), Նորայր արք․ Ծովական, Երուսաղէմ, տպարան Սրպոց Յակոբեանց,1989, էջ 6-9։

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q2657718">[[:hy:s:Հայկական_սովետական_հանրագիտարան|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:Վիքտոր_Համբարձումեան|Վ.&nbsp;Համբարձումյան]],_[[:Կոստանդին_Խուդաւերդեան|Կ.&nbsp;Խուդավերդյան]]_—_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a></div>-1] 1 2 3 4 5 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1787111"_data-entity-id="Q28722393">[[:d:Q28722393|Ով_ով_է._հայեր]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hy:Հովհաննես_Այվազյան|Հ.&nbsp;Այվազյան]]_—_[[:Երեւան|Երևան]]:_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2005._—_հատոր&nbsp;1._—_է.&nbsp;298.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393"></a></div>-2] 1 2 3 4 5 Ով ով է. հայեր / խմբ. Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — է. 298.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393'></a>

[3] «Գրիգոր Մլիճեցի - Zark Foundation»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2025-02-16-ին։ արտագրուած է՝ 2025-01-10

[1]

[2]

[3]