Գեղամ Ճեղալեան
| Գեղամ Ճեղալեան | |
|---|---|
| Ծնած է | 1915 |
| Ծննդավայր | Անաթոլիա |
| Մահացած է | 1981 |
| Մահուան վայր | Ղազա |
| Մասնագիտութիւն | Լուսանկարիչ |
| Ամուսին | Զուարթ Նաքաշեան |
| Երեխաներ | 2 |
Գեղամ Աւետիս Կարապետ Ճեղալեան 1915, Փոքր Ասիա, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1981(1915-1981) Հայ-Պաեղեստինցի լուսանկարիչ: Ան հիմնադիրն էր առաջին լուսանկարչութեան արուեստանոցին Ղազայի մէջ 1944 թուականին: Ան ճանչցուած էր իր լուսանկարներով որ Ղազայի ամէնօրեայ կեանքը եւ քաղաքական դէպքերը կը նկարագրեն:
Կենսագրութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Գեղամ Ճեղալեան ծնած է Անաթոլիա, երբ մանուկ էր, ան իր մօր եւ քեռի/հօրեղբոր հետ կը փախչի դէպի Սուիրա, ծպտուած որպէս աղջիկ[1]: Գեղամ իր ընտանիքի անդամները մեծասնութեամբ կը կորսնցնէ Հայոց ցեղասպանութեան: Երբ իր մայրը կը կորսնցնէ, ան կ'անցնի Լիբանանի որբանոցներէն մէկը եւ ետքը, իր պատանի տարիքին, կը հաստատուի Պաղեստին[2]: Հոն՝ ան կ'ապրի Երուսաղէմ եւ Եաֆա քաղաքներուն մէջ եւ կը սորուի լուսանկարչութեան արհեստը[3]:
1944 թուականին, երբ կ'ամուսնանայ Զուարթ Նաքաշեանի հետ, անոնք կը բնակին Ղազա, Ալ-Զէյթուն շրջանին մէջ: Հոն՝ Գեղամ Ճեղալեան առաջին լուսանկարչութեան արուեստանոցը կը բանայ Օմար Մոխթար թաղամասին մէջ[4]: Տեղացի ընտանիքներ կ'այցելէին անոր արուեստանոցը դիմանկարներ լուսանկարչութեան համար: Ուրիշներ Գեղամին կը վճարէին նկարահանելու իրենց հարսնիքները[5]: Հակառակ որ ան Քրիստոնեայ էր եւ շատ քիչ Արաբերէն կը խօսէր, Ճեղալեան լաւ ձեւով ընտելացաւ գաղութին մէջ եւ իր պզտիկները արձանագրեց արաբական դպրոցներու մէջ[1]:
Տարիներու ընթացքին, Ճեղալեան ներկայ էր Ղազա քաղաքի ընկերային եւ քաղաքական փոփոխութիւններուն, օրինակ՝ Անգլիոյ հովանաւորութիւնը եւ պատուիրագիրը, Եգիպտոսի իշխանութիւնը, Իսրայէլի գրաւումը, եւ վրաններու կեանքը Նաքպայէն ետք: Ան այս դէպքերը կ'արձանագրէր լուսանկարչութիւններով: Իր թոռը կ'ըսէ՝ «Գեղամ լուսանկարիչ չէր, ան միայն իղձ ու փափաքը ունէր ամէն բան նկարագրելու»[3]: Գեղամ Ճեղալեանի աշխատանքը կ'ընդգրկէ լուսանկարներ շէնքերու կամ կայարաններու որ այլեւս գոյութիւն չունին:
Գեղամ կը վաւերագրէ հետեւեալ դէպքերը՝ Խան Եունիսի ցեղասպանութիւնը եւ Նաքսան: Ան նաեւ լուսանկարած է Չէ Կեւարան 1959 թուականին երբ ան այցելեց Ղազա:
1967-ի 6-օրուայ պատերազմին ընթացքին, Ճեղալեանի ընտանիքը կը փախչի դէպի Եգիպտոս, սակայն Գեղամ կը մնայ Ղազա: «Ան կը սիրէր Պաղեստին, իր տունն էր»: Այն ժամանակին, Գեղամ նաեւ կ'աշխատէր Յորդանան գետի արեւմտեան ափը գտնուող Հայ լուսանկարիչներու հետ սեւանկարներ ղրկելու Եգիպտոսի բանակին[2]: Ան «Ֆետայի Լուսանկարիչ» անուանումը կը ստանայ[3]:
Կտակ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Գեղամ Ճեղալեանի մահէն ետք 1981 թուականին, անոր լուսանկարչութեան արուեստանոցը փոխանցուեցաւ իր օգնականին, Մօրիս Թարազիին, եւ ետքը անոր եղբօր՝ Մարուան Թարազիին որ սպանուեցաւ 2023ին երբ Իսրայէլ հարուածեց Ղազայի եկեղեցիներէն մէկը[3][6][7]: Գեղամ Ճեղալեան լաւ ձեւով յիշուած եւ ճանչցուած է թէ Պաղեստինի եւ թէ սփիւռքի մէջ[3][5]:
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ 1,0 1,1 «Rediscovered Photos of Gaza Reveal a Lesser-Known Side of Its History»։ VICE (en-US)։ 2021-04-23։ արտագրուած է՝ 2025-01-14
- ↑ 2,0 2,1 https://www.hadaramagazine.com/?p=8664[permanent dead link]
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Bedirian Razmig։ «The Armenian photographer who captured life in Gaza on camera: 'People had a personal connection with him'»։ The National (անգլերեն)։ արտագրուած է՝ 2025-01-14
- ↑ «Instagram»։ www.instagram.com։ արտագրուած է՝ 2025-01-16
- ↑ 5,0 5,1 «New documentary: Gaza in black-and-white photos – DW – 08/13/2020»։ dw.com (անգլերեն)։ արտագրուած է՝ 2025-01-16
- ↑ https://www.washingtonpost.com/world/2023/12/27/palestinian-protest-music/
- ↑ https://arablit.org/wp-content/uploads/2023/12/English-.pdf