Բերսեֆոնի

Բերսեֆոնի հին յուն․՝ Περσεφόνη
Ամուսին	Հադէս
Ծնողներ	հայր՝ Զեւս, մայր՝ Տիմիթրա և Սթիղա
Երեխաներ	Աղրիանոմի, Էվուլեւս, Զաղրեւս և Միլինօի

Բերսեֆոնի (յուն․՝ Περσεφόνη). Յունական դիցաբանութեան մէջ աստուածութիւն։ Հայրն էր Զեւս եւ մայրը՝ Տիմիթրա։ Ադիս (որ կը կոչուէր նաեւ Բլութոնաս) զայն սիրահարուեցաւ ու Զեւսէն խնդրեց որ կինը ըլլայ։ Ան դարձաւ ստորերկրի թագուհին երբ հօրեղբայրը՝ Ադիս (ստորերկրի թագաւոր), զայն առեւանգեց եւ աւելի ուշ զինք իր կինը դարձուց: Բերսեֆոնի վեց ամիս Ողիմպոս կ՛ապրէր մօրը՝ Տիմիթրային հետ եւ վեց ամիս կ՛անցընէր անդրաշխարհ՝ Ադիսին մօտ։

Բերսեֆոնիին առեւանգումը

Առեւանգման առասպելը առաջին անգամ կը յայտնուի Իսիոդոսին «Թէողոնիա»ին մէջ։ Տիմիթրային ուղղուած Հոմերական Օրհներգը ամենակարեւոր աղբիւրն է։ Իր առեւանգման առասպելը, անդրաշխարհի իր բնակութեան եւ մակերեսին իր շրջանային վերադարձին մասին կը ներկայացնէ իր դերը որպէս գարնան մարմնացում եւ բուսականութեան անձնաւորում, յատկապէս հացահատիկի բերքերուն, որոնք կը կորսուին հողին մէջ երբ կը սերմանուին, կը մնան թաքնուած որոշ ժամանակ, կ'աճին հողէն եւ կը հաւաքուին երբ լման՝ մեծցած կ'ըլլան:

Յունական Դասական արուեստին մէջ

Յունական դասական արուեստի մէջ, Բերսեֆոնի միշտ պատկերուած է զգեստաւոր, յաճախ ձեռքին հասկ մը բռնած։ Ան կրնայ յայտնուիլ որպէս խորհրդաւոր աստուածուհի մը գաւազանով եւ փոքրիկ տուփով մը, բայց ան գլխաւորապէս ներկայացուած է Ադիսի կողմէ առեւանգումի ընթացքին։

Բերսեֆոնի բուսականութեան դիցուհի

Բերսեֆոնի, որպէս բուսականութեան դիցուհի, ինչպէս նաեւ իր մայրը՝ Տիմիթրա, Էլեֆսինեան Խորհուրդներու կեդրոնական դէմքերն էին, որոնք նուիրատուներուն երջանիկ անդրշիրիմեան կեանք կը խոստանային։ Իր պաշտամունքի ծագումը անորոշ է, բայց հիմնուած էր երկրագործական համայնքներու հնագոյն հողագործական պաշտամունքներու վրայ։ Աթէնքի մէջ, Անթեստերիոն ամսուան մէջ տօնուող խորհուրդները իրեն նուիրուած էին։ Ան Էփիզեփիւրեան Լոգրիս Επιζεφύριοι Λοκροί շրջանին մէջ՝ Մեծ Յունաստան (Քալաւրիա, հարաւային Իտալիա), ամուսնութեան եւ ծննդաբերութեան դիցուհի է։

Գարնան եւ բնութեան աստուածուհի

Բլութարխոս կը գրէ թէ Բերսեֆոնի նոյնացուած էր գարնան եղանակին հետ, իսկ Գիգերոն զինք դաշտերուն պտուղներուն սերմը կը կոչէ։ Էլէֆսինեան Խորհուրդներուն մէջ, ամէն տարի գարնան անոր անդրաշխարհէն վերադարձը անմահութեան խորհրդանիշն է, եւ յաճախ անվիմադամբանի վրայ պատկերուած էր։

Օրֆիկեան աւանդութիւն

Օրֆիկեան աւանդութեան մէջ, Բերսեֆոնի կ'ըսուի թէ Զեւսի եւ անոր մօր Ռէայի դուստրն է, որ իր որդիէն գայթակղուելէ ետք Տիմիթրա դարձաւ:

Նեսթիս

Էմպետոդոքլիսի վերագրուած դասական ժամանակաշրջանի արձանագրութեան մը մէջ, մօտաւորապէս Ք.Ա. 490–430, ուր նկարագրուած է չորս աստուածութիւններու եւ դասական տարրերու միջեւ փոխադարձ կապը, Նեսթիս անունը՝ որ ջուր կը նշանակէ, ակներեւաբար կը վերաբերի Բերսեֆոնիին. «Այժմ լսէ՛ք ամէն ինչի քառակերպ արմատները. կենսատու Իրա, Ադիս, փայլուն Զեւս, եւ Նեսթիս, որ մահկանացու աղբիւրները արցունքներով կը թրջէ:» Բերսեֆոնիին Օրֆիքեան օրհներգ

Περσεφόνη, θύγατερ μεγάλου Διός, ἐλθέ, μάκαιρα, μουνογένεια θεά, κεχαρισμένα δ᾽ ἱερὰ δέξαι, Πλούτωνος πολύτιμε δάμαρ, κεδνή, βιοδῶτι, ἣ κατέχεις Ἀίδαο πύλας ὑπὸ κεύθεα γαίης, Πραξιδίκη, ἐρατοπλόκαμε, Δηοῦς θάλος ἁγνόν, Εὐμενίδων γενέτειρα, ὑποχθονίων βασίλεια, ἣν Ζεὺς ἀρρήτοισι γοναῖς τεκνώσατο κούρην, μῆτερ ἐριβρεμέτου πολυμόρφου Εὐβουλῆος, Ὡρῶν συμπαίκτειρα, φαεσφόρε, ἀγλαόμορφε, σεμνή, παντοκράτειρα, κόρη καρποῖσι βρύουσα, εὐφεγγής, κερόεσσα, μόνη θνητοῖσι ποθεινή, εἰαρινή, λειμωνιάσιν χαίρουσα πνοῆισιν, ἱερὸν ἐκφαίνουσα δέμας βλαστοῖς χλοοκάρποις, ἁρπαγιμαῖα λέχη μετοπωρινὰ νυμφευθεῖσα, ζωὴ καὶ θάνατος μούνη θνητοῖς πολυμόχθοις, Φερσεφόνη• φέρβεις γὰρ ἀεὶ καὶ πάντα φονεύεις. κλῦθι, μάκαιρα θεά, καρποὺς δ᾽ ἀνάπεμπ᾽ ἀπὸ γαίης εἰρήνηι θάλλουσα καὶ ἠπιοχείρωι ὑγείαι καὶ βίωι εὐόλβωι λιπαρὸν γῆρας κατάγοντι πρὸς σὸν χῶρον, ἄνασσα, καὶ εὐδύνατον Πλούτωνα.[12]Նեսթիս

[Թարգմանութիւն] Բերսեֆոնի՛, դուստր մեծ Զեւսի, եկո՛ւր երանելի, միածին դիցուհի, ընդունէ՛ զնուիրեալ սրբազանները, Բլութոնասին շատապարգեւեալ կողակից, հեռատես, կենսատու, որ ի տիրես դռնոցն Ադիսի ի գետն խորոխորոտ, Բրաքսիդիքի՛, գեղգեղեան գործող, մաքուր շիւղ Դիուսին, մայր Էվմենիտներու, թագուհի անդրաշխարհի, դուստր զոր ծնաւ Զեւս ի գաղտնի սերմերէ, մայր բազմերեւոյթ Էվուլիոսի որոտընդոստ, ընկերակից Ժամերու, լուսաբեր, գեղեցկադէմ, պարկեշտ, ամենակալ, դուստր որ բողբոջիս պտուղներէ, լուսեղէն, մոմեղէն, միայն փափաքելի մահկանացուներու, գարնանային, որ ուրախանաս մարգագետնային հովերով, որ կը յայտնես սուրբ մարմինը խոտապտուղ բողբոջներուն, պսակուհի ի աշնանային յափշտակութեամբ լեխին մէջ, միայն դուն կեանք եւ մահ բազկատարապ բրուտներուն, Բերսեֆոնի՛. Զի միշտ կ'ազատես եւ ամէն ինչ կը սպաննես: Լսէ՛, երանելի դիցուհի, վերացո՛ պտուղներ ի գետընէ, բուսաշխարհ խաղաղութիւն եւ մեղմահոս առողջութիւն եւ երջանիկ կեանք, բարեհաճ ծերութիւն որ մեզ տանի դէպի քու սեփական տարածքդ, տիկին, եւ դէպի զօրաւոր Բլութոնաս: Բերսեֆոնիին մղձաւանջը, երգ

Երգի յօրինող Մանոս Խածիդաքիսին կը պատկանին եւ խօսքերը կ'անդրադառնան Էլեֆսինա կոչուած վայրին եւ Բերսեֆոնիին առեւանգման։նեսթիս - բերսեֆոնիի երգ

Աստղակերպ 399 Բերսեֆոնի

Բերսեֆոնիին ի պատիւ կոչուած է 399 Persephone աստղակերպը որ յայտնուեցաւ 1895-ին։