Արսէն Երկաթ

Jump to navigation Jump to search
Արսէն Երկաթ
Ծնած է 1893
Քաղաքացիութիւն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ

Արսէն Երկաթ, (1893-1969) Արսէն Երկաթի քերթողութիւնը կը յատկանշուի հանդարտ ու խորասոյզ ապրումի, զուսպ յուզումներու եւ մտերմասաց շշունջներու սրտամօտիկ անկեղծութեամբ։ Երգելէ աւելի՝ մօտիկը կը կանգնի հոգիիդ ու «կ՛ըսէ». կ՛ըսէ՝ կարծես խօսէ՜ր ինքն իրեն հետ, առանց միջոցի մը վերածելու բառը. առանց թարգմանի...: Պա'րզօրէն, եղբայրօրէն, համայնական բարբառովը հոգիին։ Ձեւի մտահոգութեան հարց գոյութիւն չունի իրեն համար. անոնք կու գան ներքին աշխարհին կշռոյթովը ու սրտին կամ արիւնին կ'օղակուին, կը ձուլուին, կը տաքնան։ Փոթորիկ չունի առ հասարակ, մակնդացութիւններ եւ տեղատուութիւններ չի ճանչնար,- որովետեւ՝ ամէն ապրում ու սեւերում իր մտքէն կ'անցնի, սրտին ճամբով եղանակ դառնալու համար։ Չեն հաղորդուիր իր քերթուածին բոլոր անոնք։ որոնք ինքնամփոփ կեանքի խորունկ ու թաքուն խռովքներուն չեմ եղբայրացած ու կը սպասեն որ հանդիսաւորութեան մը պատմուճանը ինկած ըլլայ բանաստեղծութեան վրայ, մասնաւոր փայլ ու գոյն տալու բառերուն, տողերուն, կառոյցի բոլոր խաղերուն։ Այս նկարագրութեամբ, Արսէն Երկաթի քերթողութիւնը ինքնախոսակցութեան մը անսեթեւեթ եւ պարզօրէն գեղեցիկ տարազը կը զգենու։

Ծնած է Ամանսիա եւ նախնական կրթութիւնը ստացած՝ տեղւոյն ազգ. վարժարանին մէջ. ապա՝ 1907-էն վերջ, հաստատուած է Եգիպտոս՝ ուր յաճախած է Գահիրէի Գալուտեան նախակրթութեանը եւ ֆրանսական երկրորդական վարժարանը։ 1919-1921՝ հետեւած է Փարիզի Սորպոն համալսարանի գրական դասընթացքներուն։

1966-ին հաստատուեցաւ Մոնթրէալ (Գանատա), ուր մինջեւ մահ շարունակեց աշխատակցութիւնը հայ եւ ֆրանսական թերթերու, քերթողական ու արձակ էջերով։

1922-ին հրատարակած է քերթուածներու հատոր մը Գահիրէի մէջ՝ «Արեւի եւ մահուան երգեր», 1925-ին ՝ «Աստուածներու վերջալոյսը» եւ 1945-ին ՝ «Սողաթներ» տաղարանները։

Իր մահուան տարին (1969) լոյս տեսաւ «Եգիպտականք» անուն արձակ էջերու հաւաքածոն։ Հոս ամփոփուած են նախապէս ֆրանսերէնով հրատարակուած իւ իր կողմէ հայերէնի թարգմանուած էջերը, զորս հեղինակը կը սիրէ կոչել «Սիրոյ, կեանքի եւ մահուան պատկերներ»:

Գահիրէի, ֆրանսայի, Պելժիոյ եւ Մոնթրէալի գրական շրջաններուն մէջ, ֆրանսերէնով իր բանաստեղծութիւնները արժանացած են գնահատանքի։

Գրականութիւնը առօրիայ ապրում էր իրեն համար, ու բանաստեղծութիւնը՝ բնական ոճ մը։