Արմենակ Հայկունի
| Արմենակ Հայկունի | |
|---|---|
| Ծնած է | 5 Սեպտեմբեր 1835[1] |
| Ծննդավայր | Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն |
| Մահացած է | 29 Հոկտեմբեր 1866[1] (31 տարեկանին) |
| Մահուան վայր | Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն |
| Քաղաքացիութիւն |
.svg){kind=small} Օսմանեան Կայսրութիւն |
| Ազգութիւն | Հայ[1] |
| Ուսումնավայր | Պեզճեան Մայր Վարժարան |
| Մասնագիտութիւն | գրագէտ, հանրային գործիչ և մշակութային գործիչ |
| Աշխատավայր | Մուսայք Մասեաց[1], Ծաղիկ[1] և Մեղու |
Արմենակ Հայկունի (5 Սեպտեմբեր 1835[1], Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 29 Հոկտեմբեր 1866[1], Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ գրող, ուսուցիչ, հասարակական եւ մշակութային գործիչ։
Հակառակ իր ապրած սակաւաթիւ տարիներուն, ունեցած արտակարգ կարողութեամբ մեծ հետք ձգած է հայ ընկերային-գրական կեանքէն ներս 60-ական թուականներուն։ Իր բարատոքսալ միտքը, առանց միջավայրային նախապաշարումներու ենթակայ ըլլալու, խիզախօրէն ընդդիմաբանած ու մերկապարանոց ցոյց տուած է ընկերային ու կրօնական բոլոր զեղծումները, որոնք մինչեւ այն ատեն կը պաշտպանուէին իր ժամանակակիցներէն։
Ծնած է Կ. Պոլիս 1835-ին եւ փոքր տարիքէն կորսնցնելով իր մայրը, տառապած է խորթ մօր մը հսկողութեան տակ։ 1847-ին, հազիւ 12 տարեկան, կը դրուի Ս. Փրկիչի որբանոցը։ Հայկունիի ըմբոստ եւ համարձակ երեւակայութիւնը հանդարտ չի մնար այդ կսկծալի մանկարանին մէջ ու գիշերանց բոկոտն ու գլխաբաց փախչելով որբանոցէն հետիոտն կ'երթայ մինչեւ Պէպէք Տք. Համլինի նոր բացած վարժարանը[2] եւ հոն փարելով՝ տոքթորին ոտքերուն, կը յաջողի ընդունուիլ նոյն վարժարանը։ Անգլիական կրթութեան ազդեցութեամբ, Հայկունի իր ուսանողական շրջանին մէջ կը լքէ մայր եկեղեցին ու կ'ընդունի բողոքականութիւնը։
Դպրոցական շրջանը աւարտելէն յետոյ 1854-ին, իբրեւ թարգման անգլիական զինուորական Քօլօնէլ Հայնի, կը մասնակցի Խրիմի պատերազմին՝ Սիլիստրէի պաշարման։ Պոլիս դառնալէն յետոյ, Հայկունի Բողոքական կրօնին մէջ եւս չի գտնելով այն անկեղծ ու անխարդախ ուղղութիւնը, զոր կարծած էր գտնել, կը վերադառնայ մայր եկեղեցւոյ։
1857-1858-ին հրատարակած է «Մուսայք Մասեաց» թատերական պարբերականը, 1858-ին հիմնադրած՝ «Հայկազեան ընկերութիւնը», որ գոյատեւած է մինչեւ 1861 թուական։ 1861-ին Իզմիր կ'ուղեւորուի՝ իբրեւ Մեսրոպեան վարժարանի անգլերէնի ուսուցիչ։ Հոն ինքզինքը գործունէութեան նոր եւ աւելի պարարտ հողի մը վրայ կը հաստասէ։ Այնուհետեւ Գրիգոր Չիլինկիրեանի հետ կը հրատարակէ «Ծաղիկ» հանդէսը[3] (մինչեւ 1862), ժամանակակից թերթերէն բոլորովին տարբեր ուղղութեամբ։ 1863-ի վերջերը Պոլիս կը վերադառնայ ու հոն կը շարունակէ իր հրապարակագրական կեանքը՝ հրատարակելով «Մուսայք Մասեաց» ձայն ընկերսիրական թերթը։ «Մուսայք Մասեաց»ի մէջ տպագրած է թատերագիտական յօդուածներ ու ժամանակին բեմադրուած «Արա Գեղեցիկ», «Օղիմպիատա», «Երնջակ» պատմական ողբերգութիւնները։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- 1 2 3 4 5 6 7 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
- ↑ «Հայկունի Արմենակ»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2019-07-26-ին։ արտագրուած է՝ 2018-04-16
- ↑ Matbaalar binlerce kitap bastı(թուրք.)