Ապտուլլահ Կիւլ

	Ապտուլլահ Կիւլ
Կուսակցութիւն՝	Արդարութիւն եւ Զարգացում Կուսակցութիւն
Կրթութիւն՝	Kayseri Lyceum?, Istanbul University Faculty of Economics?, Էքստերի համալսարան?, Լոնտոնի Համալսարան, University of Exeter Business School? և Պոլսոյ Համալսարան
Գիտական աստիճան՝	տնտեսագիտության դոկտոր?
Մասնագիտութիւն՝	քաղաքական գործիչ, դիւանագէտ և տնտեսագէտ
Դաւանանք	Սիւննի և Իսլամութիւն
Ծննդեան օր	29 Հոկտեմբեր 1950 (75 տարեկան)
Ծննդավայր	Կեսարիա, Թուրքիա
Քաղաքացիութիւն	Թուրքիա
Ամուսին	Հայրուննիսա Գյուլ?
Կայք՝	abdullahgul.gen.tr/EN/main.asp
Ինքնագիր
Պարգեւներ	Honorary Knight Grand Cross of the Order of the Bath?, Չաթամ Հաուսի մրցանակ?, Հունգարիային մատուցած ծառայությունների համար շքանշանի Մեծ խաչ շղթայով?, Ինֆանտ դոն Էնրիկեի շքանշանի մեծ շղթա?, Ասպետական մեծ խաչի շքանշան. «Իտալիոյ Հանրապետութեան ունեցած վաստակին համար», Ապտուլազիզ ալ-Սաուտի շքանշան, Պակիստանի շքանշան?, Ոսկեայ արծիւի շքանշան, Հեյդար Ալիևի շքանշան?, Star of President Order?, Պատուոյ Շքանշան, Անկախության շքանշան?, Սերովբեների արքայական շքանշան?, Նասսաուի «Ոսկե առյուծ» շքանշան?, Մուբարակ Մեծի շքանշան?, Արիութեան Շքանշան, «Դանաքեր» օրդեն?, Սուրբ Գեորգիի հաղթանակի շքանշան?, «Աստանայի 10 տարի» մեդալ?, Մեծ Խաչի ասպետ՝ «Իտալիոյ Հանրապետութեան հանդէպ ունեցած վաստակին համար», «Ղազախստանի Հանրապետության անկախության 25 տարի» մեդալ?, Սուրբ Օլավի միաբանության մեծ խաչի ասպետ?, State Medal of Honour of the Republic of Turkey?, Բատի շքանշան?, Նիդեռլանդական առյուծի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ?, Արքայազն Հենրիի շքանշան?, «Իտալական Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան?, Սուրբ Օլաֆի շքանշան?, Հունգարիայի ծառայությունների շքանշան?, Բատի շքանշան?, Արքայազն Հենրիի շքանշան?, «Իտալական Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան?, Սուրբ Օլաֆի շքանշան?, Հունգարիայի ծառայությունների շքանշան?, Նիդերլանդական արյուծի շքանշան? և honorary doctor of Baku State University?
Abdullah Gül

Ապտուլլահ Կիւլ (թրք.՝ Abdullah Gül, 29 Հոկտեմբեր 1950(1950-10-29)^[2]^[3]^[4], Կեսարիա, Թուրքիա), թիւրք քաղաքական գործիչ։ Թուրքիոյ 11-րդ նախագահը (2007-2014)։ Հինգ ամիս եղախէ Թուրքիոյ վարչապետ (2002-2003) եւ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար (2003-2007)։

Կենսագրական գիծեր

Ծնած է Կեսարիա^[5]։ Ան միակ թուրք առաջնորդն է, որ 2008 թուականին այցելած է Հայաստան։ Այս այցը «դաւաճանութիւն» կոչուած է ազգայնական թիուրքերու կողմէ^[6]։

Քաղաքական Ասպարէզ^[7]

Կուսակցական Գործունէութիւն

Իր համալսարանական տարիներուն հաստատակամ Իսլամիստական քաղաքական հայեացքներ քարոզելով, Կիւլ 1991 թուականին դարձաւ Քայսերիի Խորհրդարանի Անդամ եւ վերընտրուեցաւ 1995, 1999, 2002, եւ 2007 թուականներուն։
Կուսակցական Փոփոխութիւններ
- Սկզբնապէս Իսլամիստական Բարօրութեան Կուսակցութեան անդամ, Կիւլ 1998 թուականին միացաւ Առաքինութեան Կուսակցութեան (Virtue Party)՝ այն բանէն ետք, երբ նախկինը արգիլուեցաւ հակա-աշխարհիկ գործունէութիւններու պատճառով։
- Երբ 2000 թուականին կուսակցութիւնը բաժնուեցաւ ծայրայեղ իսլամիստական եւ մոտեռնիստական խմբակցութիւններու, Կիւլը միացաւ կուսակցական ընկերոջը՝ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանին՝ ջատագովելով բարեփոխումներու եւ չափաւորութեան կարիքը։
Ան առաջադրուեցաւ գործող ղեկավար Ռեճայի Քութանի դէմ՝ Առաքինութեան Կուսակցութեան ղեկավարութեան համար, այն ժամանակ, երբ Էրտողանին արգիլուած էր քաղաքական պաշտօն զբաղեցնել։ Որպէս մոտեռնիստական ճամբարի թեկնածու՝ ան երկրորդ տեղը գրաւեց 521 ձայնով, մինչդեռ Քութան յաղթեց 633 ձայնով։
2001 թուականին, երբ Առաքինութեան Կուսակցութիւնը փակուեցաւ, Կիւլը Էրտողանի հետ համահիմնեց չափաւոր Արդարութիւն Եւ Զարգացում Կուսակցութիւնը (AKP), մինչդեռ ծայրայեղ պահպանողական անդամները հիմնեցին Երջանկութեան Կուսակցութիւնը (Felicity Party)։

Վարչապետութիւն Եւ Փոխվարչապետութիւն

Կիւլ դարձաւ Վարչապետ, երբ AKP-ն հսկայական յաղթանակ տարաւ 2002 թուականի ընդհանուր ընտրութիւններուն, մինչ Էրտողանին դեռ արգիլուած էր պաշտօն ստանձնել։
Իր կառավարութիւնը 2003 թուականի Մարտին վերացուց Էրտողանի քաղաքական արգելքը, որմէ ետք Էրտողանը դարձաւ Սիիրթի Խորհրդարանի անդամ՝ լրացուցիչ ընտրութեան միջոցով եւ ստանձնեց Վարչապետի պաշտօնը։
Յետագային Կիւլ ծառայեց որպէս Արտաքին Գործերու Նախարար եւ Փոխ վարչապետ մինչեւ 2007 թուականը։

Նախագահութիւն

Նախագահութեան համար անոր յաջորդ թեկնածութիւնը մեծ եւ բացայայտ ընդդիմութիւն առաջացուց Թուրքիոյ աշխարհիկութեան ջերմեռանդ կողմնակիցներէն եւ սկզբնական շրջանին արգիլուեցաւ Սահմանադրական Դատարանին կողմէ, իր Իսլամիստական քաղաքական անցեալի շուրջ եղած մտահոգութիւններուն պատճառով։
Ան, ի վերջոյ, ընտրուեցաւ Թուրքիոյ առաջին Նախագահը՝ ունենալով Իսլամական քաղաքականութեան մէջ անցեալ, 2007 թուականի արտահերթ ընդհանուր ընտրութիւններէն ետք։
Որպէս Նախագահ՝ Կիւլ քննադատութեան ենթարկուեցաւ վիճայարոյց օրէնքները վաւերացնելուն համար, որոնք քաղաքական ընդդիմութեան կողմէ նկատուեցան որպէս հակասահմանադրական։
Կիւլ միջնորդական մօտեցում ցուցաբերեց Գեզի Պարքի հակակառավարական ցոյցերուն եւ կառավարական գոռուփցիոն սկանտալներուն ընթացքին։

Ծանօթագրութիւններ

↑ https://www.workwithdata.com/person/abdullah-gul-1950
1 2 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
1 2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>
1 2 Munzinger Personen
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
↑ «Վերանորոգուած Կեսարիոյ Եկեղեցին Պիտի Բացուի Նոյեմբեր 8ին»։ Asbarez - Armenian (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-08-14
↑ (անգլերէն) Turkish leader flies to Armenia
↑ (անգլերեն) Abdullah Gül, 2025-10-20, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Abdullah_G%C3%BCl&oldid=1317791594, վերցված է 2025-11-29

Արտաքին յղումներ

Ապտուլլահ Կիւլը տնտեսագէտ Տարօն Աճեմօղլուին առաջարկած է անդամակցիլ իր նոր ստեղծուելիք կուսակցութեան. Լրատուամիջոցներ

[[https://www.workwithdata.com/person/abdullah-gul-1950_https://www.workwithdata.com/person/abdullah-gul-1950]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-1] ttps://www.workwithdata.com/person/abdullah-gul-1950

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q615699"_data-entity-id="Q5375741">[http://global.britannica.com/biography/Abdullah-Gul_Encyclopædia_Britannica]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a></div>-2] 1 2 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13136"_data-entity-id="Q237227">[[:de:s:Brockhaus_Enzyklopädie|Brockhaus_Enzyklopädie]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q19446818|F.A._Brockhaus]],_1796.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818"></a></div>-3] 1 2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076_citetype_Q36570165"_data-entity-id="Q107343683">Munzinger_Personen<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683"></a></div>-4] 1 2 Munzinger Personen
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>

[5] «Վերանորոգուած Կեսարիոյ Եկեղեցին Պիտի Բացուի Նոյեմբեր 8ին»։ Asbarez - Armenian (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-08-14

[6] (անգլերէն) Turkish leader flies to Armenia

[7] (անգլերեն) Abdullah Gül, 2025-10-20, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Abdullah_G%C3%BCl&oldid=1317791594, վերցված է 2025-11-29

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]