Աշտարակներ

Աշտարակները բարձր կառոյցներ են, որոնք շէնքերէն կը տարբերին այն առումով, որ բնակելիութեան համար չեն։

Ամրոցներու կամ բերդերու աշտարակները կը ծառայեն պաշտպանական նկատառումներով՝ հնարաւորութիւն տալով լայն դիտարկման եւ շրջակայքի վերահսկողութեան։

Ժամացոյցի աշտարակներու պարագային, բարձրութիւնը կը նպաստէ ժամացոյցը հեռուէն տեսնելու։

Տեսակներ

Աշտարակներու տեսակները բազմազան են․

Դիտարկման եւ պաշտպանական աշտարակներ – Միջնադարեան բերդերու եւ պարիսպներու կարեւորագոյն տարրերէն։ Օրինակ՝ Անգլիոյի Ուինտսըր ամրոցը կամ հայկական միջնադարեան ամրոցներու աշտարակները։
Եկեղեցական եւ կրօնական աշտարակներ – Զանգակատուներ, մինարեթներ եւ այլ կառոյցներ։ Հայկական ճարտարապետութեան մէջ զանգակատուները յատուկ դիրք կը գրաւեն։
Քաղաքային եւ վարչական աշտարակներ – Ժամացոյցի աշտարակներ (օրինակ՝ Լոնտոնի «Big Ben»), որոնք քաղաքին խորհրդանիշ դարձած են։
Ժամանցային եւ խորհրդանշական աշտարակներ – Ինչպէս Փարիզի Էֆելի աշտարակը։
Հաղորդակցական եւ արհեստագիտական աշտարակներ – Ժամանակակից ժամանակաշրջանին կառուցուած են ռատիոհաղորդիչներու, հեռուստահաղորդիչներու եւ բջիջային կապի համար, ինչպէս՝ Թոքիոյի «Tokyo Skytree»-ն կամ Մոսկուայի Օսթանկինոյի աշտարակը։

Աշտարակները Հայաստանի մէջ

Հայկական միջնադարեան ճարտարապետութեան մէջ աշտարակները ունեցած են կարեւոր դեր։

Պաշտպանական աշտարակներ – Ամրոցներու եւ բերդերու մէջ, ինչպէս՝ Ամբերդի, Սմբատաբերդի կամ Լոռի բերդին պարիսպները, աշտարակները կը ծառայէին իբրեւ դիտարկման եւ պաշտպանութեան հիմնական կէտեր։
Զանգակատուներ – Հայկական եկեղեցիներուն քով աշտարակային զանգակատուները յատուկ զարգացում ունեցած են միջնադարեան ժամանակաշրջանին։ Անոնք ոչ միայն հաւատացեալներուն հրաւիրելու համար էին, այլեւ գեղագիտական եւ խորհրդանշական արժէք ունէին, ինչպէս՝ Սանահինի եւ Հաղբատի վանական համալիրներու զանգակատուները։
Ժամացոյցի աշտարակներ – Նորագոյն շրջանին, ինչպէս Երեւանի Հանրապետութեան հրապարակի աշտարակը։

Աշտարակները դարերու ընթացքին դարձած են մշակութային, քաղաքակրթական ու ազգային ինքնութեան խորհրդանիշներ։

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։