Աշխէն (վկայ)

Jump to navigation Jump to search
Աշխէն
King Tiridates with his wife Ashkhen and sister Khosrovidukht by Naghash Hovnatan.jpg
Տիգրան թագաւոր իր տիկնոջ՝ Աշխէնին եւ իր քրոջ՝ Խոսրովիդուխտին հետ
Ծնած է անհայտ
Մահացած է անհայտ
Քաղաքացիութիւն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ամուսին Տրդատ Գ.
Ծնողներ հայր՝ Աշխադար
Երեխաներ Խոսրով Գ եւ Մահբանու Արշակունի

Աշխէն (նաեւ՝ Սուրբ Աշխէն), 4-րդ դարու վկայ, Հայ առաքելական եկեղեցւոյ տօնելու սուրբ՝, Հայոց թագուհի։ Տրդատ Գ.՝ Մեծ թագաւորը ամուսնացած է թագաւորական տոհմէն սեռած թագուհիին՝ Աշխէնի հետ եւ հռչակած է՝ Արշակունի։

Աշխէնը արքայաքրոջ՝ Խոսրովիդուխտի հետ, Գրիգոր Ա. Լուսաւորչի քարոզչութեամբ ընդունած է քրիստոնեութիւնը, վարել առաքինազարդ կեանք։ Արքայի մեծ օրիորդ՝ Խոսրովիդուխտի ամենանայն մեծամեծներու զօրաբանակի հետ, թագուհին ալ մկրտուած է Եփրատ գետին մէջ՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորչի ձեռքով։ Հայսմաւուրքներու վկայութեամբ, կյանքի վերջին տարիներուն, հետւելով ամուսնին օրինակին՝ հրաժարուած է արքունական ճոխ կեանքէն, առանձնացած ու ճգնած։

Ըստ Ագաթանգեղոսի՝ Աշխէն թագուհին, ըլլալով՝ հաւատարիմ ու ամուսինին նուիրուած կին՝ մասնակցած է Հռիփսիմեանց կույսերու նշխարները հաւաքելու եւ գերեզմաններուն մէջ ամփոփելու գործին։ Աշխէնը, Խոսրովիդուխտը եւ այլ նուիրեալ հայուհիներ, կույսերու վկայարաններու համար անուշահոտ, խունկ ու յուղեր բերած են, որկերիզ կերպասէ հանդերձներ, ծիրանի եւ ոսկեհուռ դիպակներ։ Թագուհին և Խոսրովիդուխտը 302-303 թուականներուն օժանդակած են Էջմիածնի Մայր Տաճարի կառուցման։

Առաքինազարդ թագուհին, կեանքի վերջին շրջանին հետեւելով ամուսինին՝ կը հրաժարի պալատական անհոգ կեանքէն և մինչեւ մահը ճգնական կեանքով կ'ապրի Գառնի ամրոցին մէջ։ Հայ Եկեղեցին՝ Տրդատ Գ. թագաւորին, Աշխէն թագուհիին եւ Սուրբ Խոսրովիդուխտին յիշատակը կ'ոգեկոչէ Հոգեգալստեան 4-րդ շաբաթ օրը։

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Յայսմաւուրք, ԿՊ, 1730, էջ 323։
  • Գալուստեան Շ., Հայազգի սուրբեր, 3 հրտ., Երեւան, 1997։

Աղբիւր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • «Քրիստոնեայ Հայաստան» հանրագիտարան, Երեւան, 2002։
Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցուած է « Քրիստոնեա Հայաստան» հանրագիտարանէն, որի նիւթերը թողարկուած են` Քրիեյթիւ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։  CC-BY-SA-icon-80x15.png