Անտրէ Մանտելշթամ
| Անտրէ Մանտելշթամ | |
|---|---|
| Ծննդեան անուն | ռուս.՝ Андрей Николаевич Мандельштам |
| Ծնած է | 6 Մարտ 1869 |
| Ծննդավայր | Մոգիլյով, Մոգիլյովյան նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն |
| Մահացած է | 27 Յունուար 1949 (79 տարեկանին) |
| Մահուան վայր | Նէյի-սիւր-Սեն |
| Քաղաքացիութիւն |
 Ռուսական Կայսրութիւն և  Ֆրանսա |
| Ազգութիւն | հրեայ[1] |
| Ուսումնավայր | Սան Փեթերսպուրկի Համալսարան և Քաղաքական գիտությունների ազատ դպրոց? |
| Մասնագիտութիւն | դիւանագէտ և իրաւաբան |
| Աշխատավայր | Ցարսկոյե սելո լիցեյ?, Embassy of Russia in Ankara?, Ռուսական կայսրության արտաքին գործերի նախարարություն? և Institute of Higher International Studies? |
| Վարած պաշտօններ | Դրագոման? |
| Անդամութիւն | Միջազգային իրավունքի ինստիտուտ? և Հաագայի միջազգային իրավունքի ակադեմիա? |
Անտրէ Մանտելշթամ (6 Մարտ 1869, Մոգիլյով, Մոգիլյովյան նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 27 Յունուար 1949, Նէյի-սիւր-Սեն), ռուս դիւանագէտ, միջազգային իրաւունքի դոկտոր։
Կենսագրական գիծեր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ծնած է Մահիլիօ (Պելառուս), որ այդ ժամանակ կը գտնուէր Ռուսական կայսրութեան մէջ։ Ս. Փեթերպուրկի համալսարանի իրաւաբանութեան ճիւղէն վկայուած է, իսկ այնուհետեւ արեւելեան լեզուներ սորված է նոյն համալսարանին մէջ։ Հոն նաեւ դասաւանդած է։
Համալասարանը զինք ղրկած է Փարիզ 1897-1898 իբրեւ ազատ ունկնդիր քաղաքական գիտութիւններու ազատ դպրոցին մէջ։
1900-ին միջազգային իրաւունքի դոկտոր դարձած է։
Գործունէութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Մանտելշթամ իր դիւանագիտական ասպարէզը սկսած է 1893-ին, պաշտօնավարելով Ռուսաստանի արտաքին գործոց նախարարութեան մէջ։
1898-1914-ին, թարգմանի պաշտօնը վարած է Կ. Պոլսոյ ռուսական դեսպանատան մէջ, դառնալով Օսմանեան կայսրութեան մասնագէտ մը։ Մինչ սկզբնապէս օսմանեան յեղափոխութիւնը գնահատած է իբրեւ բռնակալութեան վերջը, այնուհետեւ բացայայտած է Միութիւն եւ Յառաջդիմութիւն կոմիտէի մենատիրական ձգտումները։ Վճռական դեր կատարած է 1912-1914-ին, հայկական բարենորոգումներու շուրջ բանակցութիւններուն ընթացքին, եւ գրած է անոր ծրագրի սեւագրութիւնը 1913-ին։
Ա. Աշխարհամարտի սկիզբը մեկնած է Պոլիսէն եւ վերադարձած՝ Ռուսաստան, ուր 1914-1916ին ռազմագերիներու բաժնի փոխվարիչն էր Արտաքին Գործոց նախարարութեան մէջ։ 1916-1917ին, Զուիցերիոյ ռուսական դեսպանատան կցորդ եղած է՝ ռազմագերիներու խնդիրներուն համար։ 1917-ին լոյս ընծայած է «Օսմանեան կայսրութեան ճակատագիրը» (ֆրանսերէն), ուր իր համակրանքը յայտնած է հայերու հանդէպ։
1917 Մարտին, Արտաքին Գործոց նախարարութեան իրաւական տնօրէն դարձած է, բայց Հոկտեմբերեան յեղափոխութենէն ետք ստիպուած է լքել Ռուսաստանը եւ հաստատուիլ Փարիզ։
Միջպատերազմեան շրջանին, Մանտելշթամ զբաղած է դասախօսական ու միջազգային իրաւագիտութեան աշխատանքով։ Հայաստանի Հանրապետութեան պատուիակութեան խորհրդական եղած է նաեւ։.
1926-ին հրատարակած է «Ազգերու Ընկերութիւնները եւ մեծ պետութիւնները հայկական խնդրին առջեւ» (ֆրանսերէն)։ Այս ուսումնասիրութեան մէջ, բնորոշած է հայերու ներկայ վիճակը իբրեւ աւելի վատթար, քան նախապատերազմեան շրջանին, նկատի ունենալով ցեղասպանութիւնը եւ մեծ պետութիւններու շահագրգռութեան պակասը Հայկական Հարցին հանդէպ, ներառեալ՝ անկախ պետութեան երաշխիքներու պակասը։ 1926-ին հրատարակած է «Ազգերու Ընկերութիւնը եւ տէրութիւնները հայկական խնդրին առջեւ»։
1920ական թուականներու վերջերուն, Մանտելշթամ իրաւական խորհրդատուութիւն տուած է Փարիզի Հայ Գաղթականներու Կեդրոնական Յանձնաժողովին՝ քեմալական կառավարութեան կողմէ գաղթականներու գոյքերուն բռնագրաւման մասին եւ վերապրողներու կողմէ անոնց վերստացման կարելիութեան մասին։
Մանտելշթամ շարունակած է իր գիտական աշխատանքները մինչեւ Բ. Աշխարհամարտի սկիզբը։ Այնուհետեւ, յօդուածներ գրած է ամերիկեան մամուլին մէջ[2]։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ cairn.info — 2005.
- ↑ «ԱՆՏՐԷ ՄԱՆՏԵԼՇԹԱՄ (ծնունդ՝ 6 Մարտ, 1869)»։ արտագրուած է՝ 2025-09-16
Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։ 
|