Jump to content

Անտորրա

Խմբագրել յղումները
Անտորրա
Անտորրայի դրօշ Զինանշանը
Կը ներառնէ Andorra la Vella?, Կանիլո?, Էնկամպ?, Էսքալդես-Էնդորգան?, Լա Մասսանա?, Օրդինո? և Սանթ Ժուլիա դե Լորիա?
Պետական լեզու Քաթալոներէն
Մայրաքաղաք Անտորրա Լէ Վալէ
Օրէնսդիր մարմին General Council of Andorra?
Երկրի ղեկավար Էմանուէլ Մաքրոն և Josep-Lluís Serrano Pentinat?
Կառավարութեան ղեկավար Xavier Espot Zamora?
Ազգաբնակչութիւն 87 486 մարդ (28 Փետրուար 2025)[1]
Օրհներգ Անդորրայի օրհներգ?
Կարգախօս Virtus Unita Fortior և El País dels Pirineus
Հիմնադրուած է 1278, 1714 և 1993 թ.
Արժոյթ Եւրօ
Ազգային տօն Նոր Տարի, Constitution Day?, Meritxell Day? և Ս․ Ծնունդ
Ժամային համակարգ UTC+1, Europe/Andorra? և ԿԵԺ
Հեռաձայնային համակարգ +376
Համացանցի յղում .ad?
Մարդկային ներուժի զարգացման թիւ 0,884[2]
govern.ad

Անտորրա, պաշտօնապէս Անտորրայի Իշխանապետութիւն,[3] ինքնիշխան ցամաքով շրջապատուած երկիր մըն է Իպերեան Թերակղզիին վրայ՝ արեւմտեան Եւրոպայի արեւելեան Փիրենեան լեռներուն մէջ, հիւսիսէն Ֆրանսայով եւ հարաւէն Սպանիայով շրջապատուած: Կը հաւատացուի թէ Քարլոս Մեծի կողմէ ստեղծուած, Անտորրան կառավարուած էր Ուրժելի կոմսին կողմէ մինչեւ 988 թուական, երբ փոխանցուեցաւ Ուրժելի Հռոմէական Կաթողիկէ Թեմին: Ներկայ իշխանապետութիւնը ձեւաւորուած է 1278 թուականի հռչակագրով մը: Ներկայիս կը ղեկավարուի երկու համա-իշխաններու կողմէ՝ Սպանիոյ Քաթալոնիայի Ուրժելի Եպիսկոպոսը եւ Ֆրանսայի նախագահը: Անոր մայրաքաղաքն ու ամենամեծ քաղաքը Անտորրա լա Վելլան է:

Անտորրան Եւրոպայի վեցերորդ ամենափոքր պետութիւնն է՝ 468 քառակուսի քիլոմեթր (181 քառակուսի մղոն) տարածքով եւ մօտաւորապէս 79,034 բնակչութեամբ: Անտորրացիները իտալիկներու էթնիկ խումբ մըն են՝ սերտօրէն կապուած քաթալոնացիներուն հետ:[4] Անտորրան աշխարհի 16-րդ ամենափոքր երկիրն է ըստ տարածքին եւ 11-րդ ամենափոքրը ըստ բնակչութեան:[5] Անոր մայրաքաղաքը՝ Անտորրա լա Վելլան, Եւրոպայի ամենաբարձր մայրաքաղաքն է՝ ծովի մակարդակէն 1,023 մեթր (3,356 ոտք) բարձրութեան վրայ:[6] Պաշտօնական լեզուն քաթալաներէնն է, սակայն սպաներէնը, փորթուգալերէնը եւ ֆրանսերէնն ալ յաճախ կը խօսուին:[7][8]

Անտորրա այցելող զբոսաշրջիկներու թիւը կը հասնի տարեկան գրեթէ 8 միլիոն անձ։[9] Անտորրան Եւրոպական Միութեան անդամ չէ։ ՄԱԿի անդամ է 1993 թիւականէն ի վեր։[10]

Բնակչութիւն

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Յաւելեալ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  • Berthet, Elie, The Valley of Andorra. Bristol, UK: J. W. Arrowsmith, 1886.
  • Butler, Michael, Frisch: Andorra.
  • Carrick, Noel, Let's Visit Andorra. London: Macmillan, 1988.
  • Chisholm Hugh, խմբգր․ (1911)։ «Andorra»։ Encyclopædia Britannica 1 (11th հրտրկթն․)։ Cambridge University Press։ էջեր 965–966 
  • Deane, Shirley, The Road to Andorra. London: John Murray, 1960.
  • Duursma, John C., Fragmentation and the International Relations of Micro-States. Cambridge University Press, 1996.
  • Jenner, Paul; Christine Smith, Landscapes of the Pyrenees. London: Sunflower Books, 1990.
  • Johnson, Virginia W., Two Quaint Republics: Andorra and San Marino.
  • Leary, Lewis Gaston, Andorra the Hidden Republic. London: T. Fisher Unwin, 1912.
  • Mackintosh, May, Assignment in Andorra. London: Pan, 1976.
  • Murray, James Erskine, A Summer in the Pyrenees. London: John Macrone, 1837.
  • Newman, Bernard, Round About Andorra. London: George Allen; Unwin, 1928.
  • Piesold, Werner, Andorra.
  • Reichert, Thomas, Andorra: A Country Survey. Nuremberg, 1986.
  • Spender, Harold; H. Llewellyn Smith, Through the High Pyrenees. London: A. D. Innes, 1898.
  • Vila, Linda Armengol, Approach to the History of Andorra. Perpignan: Institut d'Estudis Andorrans, 1989.
  • Vilajoana, Ricard Fiter; M. Marti Rebols, All Andorra. Barcelona: Escudo de Oro, 1979.
  • Waagenaar, Sam, The Little Five. London: Andre Deutsch, 1960.

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1 2 https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Andorra&oldid=1284904410
  2. ↑ Human Development Report — Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր, 2024.
  3. ↑ «Constitution of the Principality of Andorra»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 16 May 2019-ին
  4. ↑ Minahan James (2000)։ One Europe, Many Nations: A Historical Dictionary of European National Groups։ Greenwood Publishing Group։ էջ 47։ ISBN 978-0-313-30984-7
  5. ↑ Malankar Nikhil (18 April 2017)։ «Andorra: 10 Unusual Facts About The Tiny European Principality»։ Tell Me Nothing։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 7 June 2017-ին։ արտագրուած է՝ 13 June 2017
  6. ↑ «Maps, Weather, and Airports for Andorra la Vella, Andorra»։ Fallingrain.com։ արտագրուած է՝ 26 August 2012
  7. ↑ Կաղապար:Cite CIA World Factbook
  8. ↑ «Background Note: Andorra»։ State.gov։ արտագրուած է՝ 14 May 2015
  9. ↑ «Andorra» (անգլերեն), The World Factbook (Central Intelligence Agency), 2024-10-04, https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/, վերցված է 2024-10-12
  10. ↑ «United Nations Member States»։ Un.org։ արտագրուած է՝ 28 October 2022
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 Համաշխարհային բանկի տվյալների բազա — Համաշխարհային Դրամատուն.
  12. 1 2 (unspecified title)
  13. ↑ https://www.estadistica.ad/portal/apps/sites/#/estadistica-ca/pages/estadistiques-i-dades-detall?Idioma=ca&N2=605&N3=606&DV=797
  14. 1 2 3 https://www.estadistica.ad/portal/apps/sites/#/estadistica-ca/pages/estadistiques-i-dades-detall?Idioma=ca&N2=605&N3=606&DV=797
  15. ↑ https://www.estadistica.ad/portal/apps/sites/#/estadistica-ca/pages/estadistiques-i-dades-detall?Idioma=ca&N2=605&N3=606&DV=797&From=2023&To=2023&Var=
  16. ↑ https://www.estadistica.ad/portal/apps/sites/#/estadistica-ca/pages/estadistiques-i-dades-detall?Idioma=ca&N2=605&N3=606&DV=797&From=2024&To=2024&Var=
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Անտորրա&oldid=237247» էջէն