Անիպալ Քարաչի

Անիպալ Քարաչի; իտալ.՝ Annibale Carracci
Ծնած է	3 Նոյեմբեր 1560
Ծննդավայր	Պոլոնիա, Պապական մարզ
Մահացած է	15 Յուլիս 1609[…] (48 տարեկանին)
Մահուան վայր	Հռոմ, Պապական մարզ
Քաղաքացիութիւն	Պապական մարզ
Երկեր/Գլխաւոր գործ	Մեռյալ Քրիստոսը չարչարանքների գործիքներով?, The Choice of Hercules?, Resurrection of Christ?, Madonna in Glory with Saints?, Annunciation?, Assumption of the Virgin?, Madonna and Child with Saints John the Baptist, John the Evangelist, and St. Catherine?, Saint Francis in adoration of the Crucifix? և Saint Margaret of Antioch?
Տեսակ	պատմական գեղանկարչութիւն, Նկարչութիւն և դիմանկար
Մասնագիտութիւն	գեղանկարիչ, նկարիչ-փորագրող և գծագրիչ
	Ստորագրութիւն;

Անիպալ Քարաչին (իտալ.՝ Annibale Carracci, 3 Նոյեմբեր 1560^[1], Պոլոնիա, Պապական մարզ^[2]^[1] - 15 Յուլիս 1609(1609-07-15)^[1]^[3]^[4]^[…], Հռոմ, Պապական մարզ^[5]^[1]), իտալացի գեղանկարիչ, Պոլոնիոյ դպրոցի քանդակագործ, նկարիչ Ակոսթինօ Քարաչիի եղբայրը։

Կը պատկանի պարոք եւ դասական արուեստին:

Կանուխ ասպարէզ^[7]

Աննիպալէ Քարաչչի ծնած է Պոլոնիա: Ան հաւանաբար նախ իր ընտանիքին մէջ աշկերտած է, ապա ուսանած է իր զարմիկին՝ Լուտովիքոյի, ինչպէս նաեւ նկարիչ Պարթոլոմէօ Փասարոթիի մօտ^[8]: 1582-ին Աննիպալէ, Ակոսթինօ եւ Լուտովիքոյ բացին նկարչական արուեստանոց մը, որ սկզբնապէս ոմանց կողմէ կոչուեցաւ «Academy of the Desiderosi» (Փառքի եւ ուսման փափաքողներու ճեմարան), իսկ աւելի ուշ՝ «Incamminati» (Յառաջդիմասէրներ, բառացիօրէն՝ «նոր ուղի բացողներու»): Նկատուելով «բնօրինակէ ուրուագծման վրայ հիմնուած առաջին խոշոր արուեստի դպրոցը»՝ «Accademia degli Incamminati»-ն օրինակ ծառայեց եւրոպական յետագայ արուեստի դպրոցներուն համար^[9]: Թէեւ Քարաչչիները շեշտը կը դնէին տիպիկ ֆլորենտական գծային ուրուագծագրութեան վրայ (ինչպէս ցոյց տուած են Ռաֆայէլն ու Անտրէա տել Սարթոն), առարկաներու փայլփլուն գոյներուն եւ աղօտ եզրերուն հանդէպ իրենց հետաքրքրութիւնը կը բխէր վենետիկցի նկարիչներէն, մասնաւորաբար Տիցիանոյի (Titian) իւղաներկ գործերէն, զորս Աննիպալէ եւ Ակոսթինօ ուսումնասիրեցին 1580–81-ին Իտալիոյ մէջ իրենց ճամբորդութիւններու ընթացքին՝ տարիքով աւելի մեծ Քարաչչիին՝ Լուտովիքոյի խնդրանքով: Այս ընտրողականութիւնը (էքլեքթիզմը) պիտի դառնար Պարոք Էմիլիական կամ Պոլոնիական դպրոցի արուեստագէտներուն բնորոշիչ յատկանիշը:

Քարաչչիներուն կանուխ շրջանի պոլոնիական շատ մը գործերուն մէջ դժուար է զանազանել իւրաքանչիւրին անհատական ներդրումը: Օրինակ՝ Պոլոնիայի Փալացցօ Ֆաւայի մէջ Յասոնի պատմութեան նուիրուած որմնանկարները (շուրջ 1583–84) ստորագրուած են «Carracci», ինչ որ կը յուշէ, թէ բոլորն ալ մասնակցութիւն ունեցած են: 1585-ին Աննիպալէ աւարտեց «Քրիստոսի Մկրտութիւնը» խորանի պատկերը՝ Պոլոնիայի Սանթի Կրեկորիօ է Սիրօ եկեղեցիին համար: 1587-ին ան նկարեց «Սուրբ Կոյսի Վերափոխումը»՝ Ռեճճիօ Էմիլիայի Սան Ռոքքօ եկեղեցիին համար:

1587–88-ին յայտնի է, որ Աննիպալէ ճամբորդած է Փարմա, ապա Վենետիկ, ուր միացած է իր եղբօր՝ Ակոսթինոյին: 1589-էն 1592, Քարաչչի երեք եղբայրները աւարտեցին Պոլոնիայի Փալացցօ Մանյանիի «Հռոմի Հիմնադրումը» որմնանկարները: Մինչեւ 1593, Աննիպալէ Լուչիօ Մասարիի հետ համագործակցաբար աւարտած էր խորանի պատկեր մը՝ «Տիրամայրը գահին վրայ՝ Սուրբ Յովհաննէսի եւ Սուրբ Կատարինէի հետ»: Անոր «Քրիստոսի Յարութիւնը» գործն ալ կը թուագրուի 1593-ին: 1592-ին ան նկարեց «Վերափոխումը»՝ Սան Ֆրանչեսքոյի Պոնասոնի մատուռին համար: 1593–94-ի ընթացքին, երեք Քարաչչիներն ալ կը աշխատէին Պոլոնիայի Փալացցօ Սամփիերիի որմնանկարներուն վրայ:

Որմնանկարներ Փալացցօ Ֆարնէզէի մէջ^[7]

Պոլոնիայի մէջ Քարաչչիի արտադրողական եւ վարպետական որմնանկարներուն հիման վրայ, Փարմայի դուքսը՝ Ռանուչչիօ Ա. Ֆարնէզէ, Աննիպալէն յանձնարարեց իր եղբօր՝ կարդինալ Օտոարտօ Ֆարնէզէին, որ կը փափաքէր զարդարել հռոմէական ահռելի Փալացցօ Ֆարնէզէի գլխաւոր յարկը (piano nobile): 1595 Նոյեմբեր-Դեկտեմբերին, Աննիպալէ եւ Ակոսթինօ ճամբորդեցին Հռոմ՝ սկսելու համար «Camerino»-ի զարդարումը Հերակլէսի պատմութիւններով, որ պատշաճ էր, քանի որ սրահին մէջ կը գտնուէր հսկայամկան «Ֆարնէզեան Հերակլէս»-ի յունահռոմէական հին քանդակը:

Միեւնոյն ատեն, Աննիպալէ հարիւրաւոր նախապատրաստական ուրուագիծեր մշակեց իր գլխաւոր գործին համար, ուր ան ղեկավարեց խումբ մը՝ մեծ սրահի առաստաղին վրայ նկարելով որմնանկարներ՝ «Աստուածներու սէրերը» աշխարհիկ պատկերաշարով (quadri riportati), կամ ինչպէս կենսագիր Ճովաննի Պելլորի նկարագրած է՝ «Երկնային սիրոյ կողմէ ղեկավարուող մարդկային սէրը»: Թէեւ առաստաղը չափազանց հարուստ է խաբկանքային (իլիւզիոնիստական) տարրերով, պատմութիւնները շրջանակուած են Բարձր Վերածնունդի զարդարանքի զսպուած դասականութեամբ. անոնք ներշնչուած են Միքելանճելոյի Սիսթինեան մատուռի առաստաղէն, ինչպէս նաեւ Ռաֆայէլի Վատիկանի «Logge»-էն եւ «Villa Farnesina»-ի որմնանկարներէն, սակայն աւելի անմիջական են ու մտերմիկ: Անոր գործը յետագային պիտի ներշնչէր պարոք շրջանի անսանձ խաբկանքայնութեան եւ էներժիայի այն հոսանքը, որ պիտի յայտնուէր Քորթոնայի, Լանֆրանքոյի, իսկ աւելի ուշ տասնամեակներուն՝ Անտրէա Փոցցոյի եւ Կօլլիի մեծադիր որմնանկարներուն մէջ:

17-րդ եւ 18-րդ դարերու ընթացքին, Ֆարնէզէի առաստաղը կը նկատուէր իր դարաշրջանի որմնանկարչութեան անզուգական գլուխգործոցը: Անիկա կը դիտուէր ոչ միայն իբրեւ հերոսական կերպարներու ուրուագծման նմուշահաւաք, այլեւ իբրեւ արհեստագիտական ընթացակարգի օրինակ. առաստաղին համար Աննիպալէի բազմաթիւ նախապատրաստական գծագրութիւնները լայնօրէն ուսումնասիրուեցան եւ ազդեցին մեծածաւալ պատմական նկարչութեան յետագայ մօտեցումներուն վրայ:

Հակադրութիւն Քարավաճոյի հետ^[7]

17-րդ դարու քննադատ Ճովաննի Պելլորի, իր «Idea» վերնագրով ուսումնասիրութեան մէջ, գովաբանեց Քարաչչին իբրեւ իտալացի նկարիչներու տիպար, որ վերազարթօնք տուած էր Ռաֆայէլի եւ Միքելանճելոյի մեծ աւանդոյթին: Միւս կողմէ, ընդունելով հանդերձ Քարավաճոյի տաղանդը իբրեւ նկարիչ, Պելլորի փսխեց անոր չափազանց բնապաշտական (նաթուրալիստական) ոճը, եթէ ոչ՝ անոր խռովայոյզ բարոյականն ու նկարագիրը: Ան հետեւաբար նոյն մռայլ հիասթափութեամբ կը դիտէր Քարավաճիստներու ոճերը: Նկարիչներուն կոչ կ'ընէին պատկերելու գեղեցկութեան պլատոնական իտէալը, եւ ոչ թէ հռոմէական փողոցային մուրացիկները: Այսուհանդերձ, Քարաչչիի եւ Քարավաճոյի հովանաւորներն ու աշակերտները բոլորն ալ չինկան անհաշտ ճամբարներու մէջ: Ժամանակակից հովանաւորներ, ինչպէս մարկիզ Վինչենցօ Ճուանթինիանի, կը նկատէին, որ երկուքն ալ հոյակապ էին ոճաւորման (maniera) եւ մոտելաւորման մէջ^[10]:

21-րդ դարուն, Քարավաճոյի թատերական ոճին հանդէպ գիտական եւ հանրային հետաքրքրութիւնը նշանակալիօրէն աճեցաւ՝ երբեմն նուազ ուշադրութիւն հրաւիրելով Պարոքի որմնանկարչութեան աւանդոյթներուն վրայ Քարաչչիի ունեցած ազդեցութեան: Քարավաճօ գրեթէ երբեք որմնանկարներու վրայ չէ աշխատած, որոնք կը նկատուէին մեծ նկարիչի կարողութեան փորձաքարը: Միւս կողմէ, Քարաչչի յատկապէս յայտնի է իր որմնանկարներով: Այսպէս, Քարավաճոյի մթագնած կտաւները՝ խաւարային տեսարաններով, պատշաճ են ինքնամփոփ խորաններու, եւ ոչ թէ լուսաւոր պատերու կամ առաստաղներու, ինչպէս Ֆարնէզէի մէջ է: Ուիթքովէր զարմացած էր, որ Ֆարնէզեան կարդինալը ինքզինք շրջապատած էր ցանկասէր թեմաներով որմնանկարներով, ինչ որ ցոյց կու տար «հակաբարեկարգչական բարոյականութեան զգալի թուլացում»: Այս թեմաթիկ ընտրութիւնը կը յուշէ, թէ Քարաչչի թերեւս աւելի ըմբոստ եղած է, քան Քարավաճոյի կտաւներու յաճախակի վսեմ կրօնական կիրքը: Ըստ արուեստի պատմաբան Ռուտոլֆ Ուիթքովէրի, Քարաչչիի որմնանկարները կ'արտայայտեն «ապրելու ահռելի խնդութիւն» (joie de vivre) եւ կը նշեն «կենսունակութեան նոր ծաղկում մը»:

21-րդ դարուն, Սանթա Մարիա տել Փոփոլոյի Չերազի մատուռը այցելող արուեստասէրներէն շատեր կ'անտեսեն Քարաչչիի «Սուրբ Կոյսի Վերափոխումը» խորանի պատկերը (1600–1601) եւ կը կեդրոնանան կողքի Քարավաճոյի գործերուն վրայ^[11]: Ուսանելի է համեմատել Քարաչչիի «Վերափոխումը» Քարավաճոյի «Տիրամօր Ննջումը» գործին հետ: Կանուխ ժամանակակիցներու շարքին, Քարաչչի նորարար մըն էր: Ան վերակենդանացուց Միքելանճելոյի որմնանկարչական տեսողական բառապաշարը եւ առաջադրեց մկանուտ ու կենսալից փայլքով հարուստ նկարչական բնապատկեր մը, որ աւելի ու աւելի կ'արտացոլէր Մաներիզմի (ձեւապաշտութեան) ոճին բնորոշ բարդութիւնն ու արհեստականութիւնը: Մինչ Միքելանճելօ կրնար մարմինը ծռել եւ ոլորել բոլոր հնարաւոր հեռանկարներով, Ֆարնէզէի որմնանկարներուն մէջ Քարաչչիի մօտեցումը մարդկային կերպարին՝ ցոյց տուաւ մարմնաձեւի եւ շարժումի ուժական (տինամիք) մօտեցում մը: «Առաստաղի» սահմանները եւ որմնանկարման ենթակայ պատերու ընդարձակ տարածութիւնները յաջորդ տասնամեակներուն պիտի լեցուէին Քարաչչիի հետեւորդներու վեհաշուք փայլքով, եւ ոչ թէ Քարավաճոյի հետեւորդներով:

Անոր մահուան յաջորդող դարուն, Պերնինիէն եւ Քորթոնայէն նուազ չափով, Քարաչչին եւ ընդհանրապէս պարոք արուեստը ենթարկուեցան քննադատութեան նոր-դասական (նէոքլասիք) քննադատներու կողմէ, ինչպիսին էր Ուինքելմանը, իսկ աւելի ուշ՝ չափազանց պարկեշտապաշտ Ճոն Ռասքինի, ինչպէս նաեւ Քարավաճոյի հիացողներուն կողմէ: Քարաչչին մասամբ փրկուեցաւ պարսաւանքէ, որովհետեւ ան կը նկատուէր մեծապէս հիացմունքի արժանացած Ռաֆայէլի հետեւորդ մը, իսկ Ֆարնէզէի որմնանկարներուն մէջ՝ ուշադիր պատշաճ թեմաներու, ինչպիսիք են անտիկ դիցաբանութեան նիւթերը:

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 5 6 7 8 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
1 2 Waterhouse E. Italian Baroque Painting — Լոնտոն: Phaidon Press, 1962. — է. 85.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q928675'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3051533'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15136486'></a>
1 2 Annibale Carracci
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
1 2 Annibale Carracci — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>
1 2 Union List of Artist Names
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
1 2 3 (unspecified title)
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107325248'></a>
1 2 3 (անգլերեն) Annibale Carracci, 2026-08-21, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Annibale_Carracci&oldid=1370409628, վերցված է 2026-09-02
↑ "Annibale Carracci". Museo del Prado. Retrieved Aug 1, 2026.
↑ Boime, A., State University of New York at Binghamton., Sterling and Francine Clark Art Institute., & Finch College (N.Y.). Museum of Art. (1974). Strictly academic: Life drawing in the Nineteenth Century. Binghamton: State University of New York at Binghamton. p. 7. OCLC
↑ Wittkover, p. 57.
↑ See the more adept altarpiece at the Prado (Paintings by Annibale Carracci. Web Gallery of Art, retrieved May 28, 2011)

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524_citetype_Q7094076_citetype_Q27031827_citetype_Q595971"_data-entity-id="Q19938912"><i_class="wef_low_priority_links">[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_data.bnf.fr:_open_data_platform<span_class="wef_low_priority_links">_—_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a></div>-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q15136486"><i_class="wef_low_priority_links">[[:d:Q3051533|Waterhouse&nbsp;E.]]</i>_[[:d:Q15136486|Italian_Baroque_Painting]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:Լոնտոն|Լոնտոն]]:_[[:d:Q928675|Phaidon_Press]],_1962._—_է.&nbsp;85.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q928675"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q84"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3051533"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15136486"></a></div>-2] 1 2 Waterhouse E. Italian Baroque Painting — Լոնտոն: Phaidon Press, 1962. — է. 85.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q928675'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3051533'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15136486'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36570165"_data-entity-id="Q17299517">Annibale_Carracci<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a></div>-3] 1 2 Annibale Carracci
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1787111_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q24255573">Annibale_Carracci<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:en:Oxford_University_Press|OUP]],_2006._—_ISBN_978-0-19-977378-7</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776"></a></div>-4] 1 2 Annibale Carracci — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24255573'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1547776'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524_citetype_Q7094076"_data-entity-id="Q2494649">[http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid=500115350_Union_List_of_Artist_Names]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649"></a></div>-5] 1 2 Union List of Artist Names
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q101191533"_data-entity-id="Q107325248">''(unspecified_title)''<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107325248"></a></div>-6] 1 2 3 (unspecified title)
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107325248'></a>

[:0-7] 1 2 3 (անգլերեն) Annibale Carracci, 2026-08-21, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Annibale_Carracci&oldid=1370409628, վերցված է 2026-09-02

[8] "Annibale Carracci". Museo del Prado. Retrieved Aug 1, 2026.

[9] Boime, A., State University of New York at Binghamton., Sterling and Francine Clark Art Institute., & Finch College (N.Y.). Museum of Art. (1974). Strictly academic: Life drawing in the Nineteenth Century. Binghamton: State University of New York at Binghamton. p. 7. OCLC

[10] Wittkover, p. 57.

[11] See the more adept altarpiece at the Prado (Paintings by Annibale Carracci. Web Gallery of Art, retrieved May 28, 2011)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

Կանուխ ասպարէզ[7]

Որմնանկարներ Փալացցօ Ֆարնէզէի մէջ[7]

Հակադրութիւն Քարավաճոյի հետ[7]

Ծանօթագրութիւններ

Կանուխ ասպարէզ^[7]

Որմնանկարներ Փալացցօ Ֆարնէզէի մէջ^[7]

Հակադրութիւն Քարավաճոյի հետ^[7]