Jump to content

Անթուան Ուաթթօ

Անթուան Ուաթթօ
ֆրանսերէն՝ Antoine Watteau
Ծննդեան անուն ֆրանսերէն՝ Jean-Antoine Watteau
Ծնած է 10 Հոկտեմբեր 1684(1684-10-10)[1][2][3][…]
Ծննդավայր Վալանսեն, Էնո, Ֆրանսայի Թագաւորութիւն[4][1]
Մահացած է 18 Յուլիս 1721(1721-07-18)[1][2][3][…] (36 տարեկանին)
Մահուան վայր Նոժան սյուր Մարն, Ֆրանսայի Թագաւորութիւն[1][5]
Քաղաքացիութիւն  Ֆրանսայի Թագաւորութիւն[6][7]
Ազդուած է Փիթըր Փոլ Ռուպընս և Claude Gillot?
Երկեր/Գլխաւոր գործ Nymph and Satyr?, The Embarkation for Cythera?, The Shop Sign of Gersaint? և Pierrot?
Տեսակ Fête galante?[4]
Մասնագիտութիւն գեղանկարիչ, գծանկարիչ, գծագրիչ, արուեստագէտ, նկարիչ-փորագրող, գծագրող և տեսողական արուեստագէտ
Անդամութիւն Գեղանկարի և քանդակի ակադեմիա?[8]
Ծնողներ հայր՝ Jean-Philippe Watteau?[9]

Ժան Անթուան Ուաթթօ (ֆրանսերէն՝ Jean Antoine Watteau, 10 Հոկտեմբեր 1684(1684-10-10)[1][2][3][…], Վալանսեն, Էնո, Ֆրանսայի Թագաւորութիւն[4][1] - 18 Յուլիս 1721(1721-07-18)[1][2][3][…], Նոժան սյուր Մարն, Ֆրանսայի Թագաւորութիւն[1][5]), ֆրանսացի գեղանկարիչ եւ գծանկարիչ, որուն կարճատեւ ասպարէզը խթանեց գոյնի եւ շարժումի հանդէպ հետաքրքրութեան վերազարթօնքը, ինչպէս կը տեսնուի Քորրէճոյի եւ Ռուպենսի աւանդոյթին մէջ։ Ան վերակենդանացուց մարող Պարոքքօ ոճը՝ զայն առաջնորդելով դէպի նուազ խիստ, աւելի բնապաշտական եւ նուազ դասական-ձեւական Ռոքոքոն։ Վաթթոյին կը վերագրուի fêtes galantes (սիրային տօնախմբութիւններ) ժանրի հնարումը, որոնք թատերական մթնոլորտով համակուած ռամկական եւ դիւցազներգական հմայքով տեսարաններ են։ Իր ամենանշանաւոր թեմաներէն ոմանք քաղուած էին իտալական կատակերգութեան եւ պալէի աշխարհէն[10]։

Կանուխ Կեանք եւ Ուսում[10]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ժան-Անթուան Ուաթթօ ծնած է 1684-ի Հոկտեմբերին, Վալանսիէն քաղաքը (երբեմնի Էնոյի կոմսութեան կարեւոր քաղաքներէն[11], որ յաջորդաբար մաս կազմեց Պուրկոյնի եւ Հապսպուրկեան Նիտերլանտներուն, մինչեւ որ Ֆրանս-հոլանտական պատերազմէն ետք անցաւ Ֆրանսայի)։ Ան Ժան-Ֆիլիփ Վաթթոյի (1660–1720) եւ Միշէլ Լարտընուայի (1653–1727) չորս որդիներէն երկրորդն էր, եւ կ'ենթադրուի, որ ուալոնական ծագում ունէր։ Ուաթթօ ընտանիքը բաւական բարեկեցիկ էր, թէեւ երկրորդ սերունդի ծածկագործ (տանիքագործ) Ժան-Ֆիլիփը, ըստ ըսուածին, կռուարար հակումներ ունէր։ Կանուխէն գեղանկարչութեան հանդէպ հետաքրքրութիւն ցուցաբերելով՝ Ժան-Անթուան թերեւս աշակերտած է տեղացի նկարիչ Ժաք-Ալպեր Ժէրէնին, իսկ իր առաջին գեղարուեստական թեմաները եղած են Վալանսիէնի փողոցներուն մէջ սուտ դարմաններ ծախող խաբեբաները։ Ուաթթօ 1702-ին մեկնեցաւ Փարիզ։ Որոշ ժամանակ իբրեւ թատերական բեմահարդար աշխատելէ ետք (առողջական վատ պայմաններու մէջ), ան գործ գտաւ Փոն Նոթր-Տամի արհեստանոցի մը մէջ՝ ընդօրինակելով հոլանտական եւ ֆլամանտական աւանդոյթով ժանրային նկարներ․ ճիշդ այս շրջանին էր, որ ան մշակեց իրեն բնորոշ ուրուանgrouping-ի (էսքիզային) տեխնիքը։

Իր գծագրութիւնները գրաւեցին նկարիչ Քլոտ Ժիլոյի ուշադրութիւնը, եւ մինչեւ 1705 ան արդէն կ'աշխատէր իբրեւ Ժիլոյի օգնական։ Ժիլոյի գործերը, որոնք ազդուած էին Ֆրանչեսքօ Փրիմաթիչոյէն եւ Ֆոնթենպլոյի դպրոցէն, հակազդեցութիւն մըն էին Լուի ԺԴ-ի տիրապետութեան պաշտօնական արուեստին դէմ։ Ժիլոյի արուեստանոցին մէջ Ուաթթօ ծանօթացաւ commedia dell'arte-ի (իտալական դիմակաւոր թատրոն) կերպարներուն (որոնք 1697-ին Comédie-Italienne-ի մեկնումէն ետք տեղափոխուած էին տօնավաճառային թատրոն)․ ասիկա Ժիլոյի սիրած թեմաներէն էր, որ հետագայով դարձաւ Վաթթոյի ողջ կեանքի կիրքերէն մէկը[12][13]։

Ժիլոյի հետ վէճէ մը ետք, Ուաթթօ տեղափոխուեցաւ ներքին հարդարող (ներքին ձեւաւորող) Քլոտ Օտրոյ Գ․-ի արհեստանոցը, որուն ազդեցութեան տակ սկսաւ գծագրութիւններ ընել, որոնք կը հիացնէին իրենց կատարեալ նրբագեղութեամբ։ Օտրոյ Լիւքսամպուրքի պալատի (Palais du Luxembourg) համադրողն էր, եւ անկէ Ուաթթօ ձեռք բերաւ դեկորատիւ արուեստի եւ զարդանախշային ձեւաւորման իր գիտելիքները։ Պալատին մէջ Ուաթթօ առիթն ունեցաւ տեսնելու Փեթեր Փաուլ Ռուպենսի կողմէ Մարի տէ Մետիչի թագուհիին համար նկարուած կտաւներու շարքը։ Ֆլամանտացի նկարիչը դարձաւ իր գլխաւոր ազդեցութիւններէն մէկը՝ վենետիկցի վարպետներուն հետ մէկտեղ, որոնց գործերը ան հետագայով պիտի ուսումնասիրէր իր հովանաւորին եւ բարեկամին՝ տրամատէր Փիէր Քրոզայի հաւաքածոյին մէջ[13]։

Այս շրջանին Ուաթթօ նկարեց «Մեկնող գունդը» (The Departing Regiment)՝ իր երկրորդ ու աւելի անհատական ոճով առաջին կտաւը, որ ցոյց կու տար Ռուպենսի ազդեցութիւնը եւ սկիզբ դրաւ բանակային տեսարաններու երկար շարքի մը։ Ան նկարը ցոյց տուաւ Օտրոյին, որ անտեսեց զայն եւ խորհուրդ տուաւ ժամանակն ու տաղանդը չվատնել նման թեմաներու վրայ։ Ուաթթօ որոշեց հեռանալ անկէ՝ իբրեւ պատրուակ ներկայացնելով Վալանսիէն վերադառնալու փափաքը։ Ան գտաւ գնորդ մը 60 լիվր համեստ գինով՝ Սիրուա անունով մարդ մը, որ աներն էր իր հետագայի բարեկամ եւ հովանաւոր Էտմ-Ֆրանսուա Ժերսենի, եւ այդպէս կարողացաւ վերադառնալ իր մանկութեան տունը։ Վալանսիէնի մէջ ան նկարեց բանակային փոքր տեսարաններու շարք մը, մասնաւորապէս «Բանակատեղիի կրակը» (Camp-Fire), որ դարձեալ գնուեցաւ Սիրուայի կողմէ, այս անգամ բարձրացուած գինով՝ 200 լիվրով։[14]

Յետագայ Ասպարէզ[10]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1709-ին Ուաթթօ փորձեց Ակադեմիայի «Հռոմի մրցանակը» (Prix de Rome) շահելով մէկ տարուան կեցութիւն ապահովել Հռոմի մէջ, սակայն յաջողեցաւ ստանալ միայն երկրորդ մրցանակը։ 1712-ին ան դարձեալ փորձեց, բայց Շարլ տը Լա Ֆոս համոզեց զինք, որ Հռոմ երթալով սորվելիք բան չունի․ Լա Ֆոսի շնորհիւ, 1712-ին ան ընդունուեցաւ իբրեւ Ակադեմիայի ասոցիացուած անդամ, իսկ 1717-ին՝ լիիրաւ անդամ։ Անոր պահանջուեցաւ հինգ տարի՝ ներկայացնելու համար պահանջուած «ընդունելութեան գործը»՝ իր գլուխգործոցներէն մէկը՝ «Ուխտագնացութիւն դէպի Կիթերա», որ նաեւ կոչուած է «Նաւարկութիւն դէպի Կիթերա»[15]։

Ապա Ուաթթօ ապրեցաւ հաւաքորդ Փիէր Քրոզայի մօտ, որ 1740-ին իր մահուան ատեն ձգեց վարպետներու շուրջ 400 նկար եւ 19,000 գծագրութիւն։ Այսպէս, Ուաթթօ կարողացաւ աւելի եւս ծանօթանալ Ռուպենսի եւ վենետիկցի վարպետներու գործերուն։ Ան չունէր ազնուական հովանաւորներ․ իր գնորդները պուրժուաներ էին, ինչպէս՝ տրամատէրեր եւ առեւտրականներ։ Իր ամենանշանաւոր նկարներուն շարքին են (բացի «Ուխտագնացութիւն դէպի Կիթերա»ի երկու տարբերակներէն, որոնցմէ մէկը Լուվրի, իսկ միւսը Պերլինի Շառլոթենպուրկ պալատին մէջ է)՝ Pierrot-ն (երկար ատեն ճանչցուած իբրեւ Gilles), Fêtes venitiennes-ը, «Սէրը իտալական թատրոնին մէջ», «Սէրը ֆրանսական թատրոնին մէջ», Voulez-vous triompher des belles?-ը եւ Mezzetin-ը։ Իր նշանաւոր նկարին՝ «Փիէրոյի» (Pierrot / Gilles) նիւթը սպիտակ ատլասէ տարազով դերասան մըն է, որ առանձնացած է իր չորս ընկերներէն եւ առեղծուածային արտայայտութեամբ առջեւ կը նայի։

Վաթթոյի վերջին գլուխգործոցը՝ «Ժերսենի ցուցանակը» (Shop-sign of Gersaint), ռամկական անտառային վայրէն կը տեղափոխուի դէպի քաղաքային առօրեայ հանդիպումներու միջավայր։ Նկարուած Վաթթոյի սեփական պնդումով՝ «ութ օրուան մէջ, աշխատելով միայն առաւօտները․․․ մատները տաքցնելու համար», նկարներու վաճառական Էտմ-Ֆրանսուա Ժերսենի Փարիզի խանութին համար պատրաստուած այս ցուցանակը ըստ էութեան Վաթթոյի թատրոնի վերջին վարագոյրն է։ Անիկա համեմատուած է «Լաս Մենինաս»-ի (Las Meninas) հետ՝ իբրեւ խոհրդածութիւն արուեստի եւ պատրանքի մասին։ Տեսարանը արուեստի սրահ մըն է, որուն ճակատը կախարդականօրէն անհետացած է, եւ կտաւին մէջի սրահն ու փողոցը ձուլուած են մէկ շարունակական տրամայի մէջ[16]։

Ուաթթօ մտահոգեց իր բարեկամները՝ անտարբերութիւն ցուցաբերելով իր ապագային եւ նիւթական ապահովութեան հանդէպ, կարծես կանխազգալով, որ երկար պիտի չապրի։ Իրականութեան մէջ, ան մանկութենէ ի վեր հիւանդոտ եւ ֆիզիքապէս տկար էր։ 1720-ին ան ճամբորդեց Լոնտոն (Անգլիա)՝ խորհրդակցելու համար դոկտ. Ռիչարտ Միտի հետ, որ իր ժամանակի ամենափնտռուած բժիշկներէն մէկն էր եւ Վաթթոյի գործին հիացողը։ Սակայն Լոնտոնի խոնաւ ու ծխապատ օդը չէզոքացուց դոկտ. Միտի առողջարար ուտելիքներուն եւ դեղերուն օգուտները։ Ուաթթօ վերադարձաւ Ֆրանսա, վեց ամիս անցուց Ժերսենի մօտ, իսկ իր վերջին քանի մը ամիսները անցուց իր հովանաւորի՝ Ապպայ Հարանժէի կալուածքին մէջ, ուր մահացաւ 1721-ին (հաւանաբար կոկորդի թոքախտէ)՝ 36 տարեկան հասակին։ Ապպան ըսած է, որ իր վերջին օրերուն Ուաթթօ կիսագիտակից էր եւ մունջ, վրձինը սեղմած ձեռքին մէջ՝ օդին մէջ երեւակայական նկարներ կը նկարէր։

Իր եղբօրորդին՝ Լուի Ժոզէֆ Ուաթթօն (Անթուանի եղբօր՝ Նոէլ Ժոզէֆ Վաթթոյի [1689–1756] որդին), եւ թոռնորդին՝ Ֆրանսուա-Լուի-Ժոզէֆ Ուաթթօն (Լուիի որդին), հետեւեցան Անթուանին եւ նոյնպէս դարձան նկարիչ։

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 1 2 3 4 Jean Antoine Watteau
  3. 1 2 3 4 Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  4. 1 2 3 Union List of Artist Names
  5. 1 2 RKDartists
  6. ↑ KulturNav — 2016.
  7. ↑ Эфрос А. М. Ватто, Антуан // Большая советская энциклопедия / под ред. О. Ю. Шмидт — 1 — М.: Акционерное общество «Советская энциклопедия», 1920.
  8. ↑ Milam J. D. Historical Dictionary of Rococo Art — է. 17.
  9. ↑ Pas L. v. Genealogics — 2003.
  10. 1 2 3 (անգլերեն) Antoine Watteau, 2026-07-20, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Antoine_Watteau&oldid=1365068919, վերցված է 2026-09-07
  11. ↑ Levey, Michael (1993). Painting and sculpture in France 1700-1789. New Haven: Yale University Press. p. 29. ISBN 0300064942.
  12. ↑ Eidelberg, Martin (1987). "Watteau in the Atelier of Gillot". In Moureau, François; Grasselli, Margaret (eds.). Antoine Watteau, 1684-1721 : le peintre, son temps et sa légende. Paris, Genève: Champion — Slatkin. pp. 45–57. ISBN 2852030381. OCLC 468860156.
  13. 1 2 Wine, Humphrey; Scottez-De Wambrechies, Annie (1996). "Watteau". In Turner, Jane (ed.). The Dictionary of Art. Vol. 32. New York: Grove's Dictionaries. pp. 913–921. ISBN 1-884446-00-0 – via the Internet Archive.
  14. ↑ Konody 1911, p. 417.
  15. ↑ Grasselli, Rosenberg & Parmantier 1984, p. 396.
  16. ↑ Schwartz, Sanford (1990). Artists and Writers. New York: Yarrow Press. pp. 140–141. ISBN 1-878274-01-5.
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Անթուան_Ուաթթօ&oldid=254377» էջէն