Եւփիմէ Աւետիսեան

Եւփիմէ Աւետիսեան;
Ծննդեան անուն	Եփրիմէ Չոպանեան
Նաեւ յայտնի է իբրեւ	Անայիս
Ծնած է	20 Փետրուար 1872
Ծննդավայր	Պէշիկթաշ, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է	4 Օգոստոս 1950 (78 տարեկանին)
Մահուան վայր	Փարիզի 20-րդ շրջան, Փարիզ
Քաղաքացիութիւն	Օսմանեան Կայսրութիւն և Ֆրանսա
Ազգութիւն	Հայ
Երկեր/Գլխաւոր գործ	Յուշերս
Մասնագիտութիւն	գրագէտ
Աշխատավայր	Մասիս, Հայ կին, Արեւմուտք, Անահիտ, Շանթ, Արեւելեան մամուլ և Բիւզանդիոն

Անայիս (Եւփիմէ Աւետիսեան, 20 Փետրուար 1872(1872-02-20)^[1], Պէշիկթաշ, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 4 Օգոստոս 1950(1950-08-04)^[1]^[2], Փարիզի 20-րդ շրջան, Փարիզ^[2]^[3]), հայ բանաստեղծուհի եւ արձակագիր։

Կենսագրական գիծեր

Ծնած է Պոլիս։ Ընտանիքը կը պատկանէր Ակնէն Պոլիս գաղթած Չօպանեան (Հովուեան) յայտնի գերդաստանի ճիւղաւորումներէն մէկուն, զինք դարձնելով Արշակ Չօպանեանի մէկ ազգականը։

Կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի Մաքրուհեաց վարժարանին մէջ։ Ապա սորված է ֆրանսացի գրագիտուհի՝ տիկ. Ֆուրիէի մասնաւոր դպրոցին մէջ։

Հայերէնը կատարելագործելու համար մասնաւոր դասեր ստացած է բանաստեղծներ Թովմաս Թէրզեանէն եւ Խորէն Նար-Պէյէն։

Աշխատութիւններ

Անայիս գրչանունով առաջին բանաստեղծութիւնը լոյս ընծայած է 21 տարեկանին, Պոլսոյ «Մասիս» հանդէսին մէջ։ Այնուետեւ, արձակ եւ չափածոյ գործերով յաճախ աշխատակցած է մամուլին։

Համիտեան ջարդերէն ետք մեկնած է Զուիցերիա, իսկ Օսմանեան Սահմանադրութենէն ետք վերադարձած է Պոլիս, ուր կրկին աշխատակցած է մամուլին։

Ա. Աշխարհամարտէն ետք «Հայ կին» կնոջական հանդէսի գլխաւոր աշխատակիցներէն մէկը եղած է։

1922 թուականին անցած է Փարիզ, ուր ապրած է մինչեւ կեանքին վերջը, շարունակելով աշխատակցիլ սփիւռքահայ մամուլին։

Անայիսի բանաստեղծութիւնները ամփոփուած են «Այգ եւ վերջալոյս» հաւաքածոյին մէջ (1942), իսկ մահէն ամիս մը առաջ լոյս տեսած են անոր արժէքաւոր յիշողութիւնները «Յուշերս» պարզ վերնագրով (1949)^[6]։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 https://www.iammedia.am/en/post/Anayis
1 2 3 4 5 6 7 8 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
1 2 https://archives.paris.fr/arkotheque/visionneuse/visionneuse.php?arko=YTo2OntzOjQ6ImRhdGUiO3M6MTA6IjIwMjItMDgtMjEiO3M6MTA6InR5cGVfZm9uZHMiO3M6MTE6ImFya29fc2VyaWVsIjtzOjQ6InJlZjEiO2k6NDtzOjQ6InJlZjIiO2k6Mjc1ODM2O3M6MTY6InZpc2lvbm5ldXNlX2h0bWwiO2I6MTtzOjIxOiJ2aXNpb25uZXVzZV9odG1sX21vZGUiO3M6NDoicHJvZCI7fQ==#uielem_move=-1248%2C-64&uielem_islocked=1&uielem_zoom=180&uielem_brightness=0&uielem_contrast=0&uielem_isinverted=0&uielem_rotate=F
↑ Krikorian A., Heratchian H. Le dictionnaire biographique: Arméniens d'hier et d'aujourd'hui — Maisons-Alfort: 2021. — P. 33. — ISBN 978-2-905686-93-0
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q208314'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q114588221'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q114574126'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q114555440'></a>
↑ http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Anahit_paris/1929/1929%281%29.pdf
↑ «ԱՆԱՅԻՍ (մահ՝ 4 Օգոստոս, 1950)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-08-31

[[https://www.iammedia.am/en/post/Anayis_https://www.iammedia.am/en/post/Anayis]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-1] 1 2 3 4 https://www.iammedia.am/en/post/Anayis

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q2657718">[[:hy:s:Հայկական_սովետական_հանրագիտարան|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:Վիքտոր_Համբարձումեան|Վ.&nbsp;Համբարձումյան]],_[[:Կոստանդին_Խուդաւերդեան|Կ.&nbsp;Խուդավերդյան]]_—_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a></div>-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>

[[https://archives.paris.fr/arkotheque/visionneuse/visionneuse.php?arko=YTo2OntzOjQ6ImRhdGUiO3M6MTA6IjIwMjItMDgtMjEiO3M6MTA6InR5cGVfZm9uZHMiO3M6MTE6ImFya29fc2VyaWVsIjtzOjQ6InJlZjEiO2k6NDtzOjQ6InJlZjIiO2k6Mjc1ODM2O3M6MTY6InZpc2lvbm5ldXNlX2h0bWwiO2I6MTtzOjIxOiJ2aXNpb25uZXVzZV9odG1sX21vZGUiO3M6NDoicHJvZCI7fQ==#uielem_move=-1248%2C-64&uielem_islocked=1&uielem_zoom=180&uielem_brightness=0&uielem_contrast=0&uielem_isinverted=0&uielem_rotate=F_https://archives.paris.fr/arkotheque/visionneuse/visionneuse.php?arko=YTo2OntzOjQ6ImRhdGUiO3M6MTA6IjIwMjItMDgtMjEiO3M6MTA6InR5cGVfZm9uZHMiO3M6MTE6ImFya29fc2VyaWVsIjtzOjQ6InJlZjEiO2k6NDtzOjQ6InJlZjIiO2k6Mjc1ODM2O3M6MTY6InZpc2lvbm5ldXNlX2h0bWwiO2I6MTtzOjIxOiJ2aXNpb25uZXVzZV9odG1sX21vZGUiO3M6NDoicHJvZCI7fQ==#uielem_move=-1248%2C-64&uielem_islocked=1&uielem_zoom=180&uielem_brightness=0&uielem_contrast=0&uielem_isinverted=0&uielem_rotate=F]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-3] 1 2 https://archives.paris.fr/arkotheque/visionneuse/visionneuse.php?arko=YTo2OntzOjQ6ImRhdGUiO3M6MTA6IjIwMjItMDgtMjEiO3M6MTA6InR5cGVfZm9uZHMiO3M6MTE6ImFya29fc2VyaWVsIjtzOjQ6InJlZjEiO2k6NDtzOjQ6InJlZjIiO2k6Mjc1ODM2O3M6MTY6InZpc2lvbm5ldXNlX2h0bWwiO2I6MTtzOjIxOiJ2aXNpb25uZXVzZV9odG1sX21vZGUiO3M6NDoicHJvZCI7fQ==#uielem_move=-1248%2C-64&uielem_islocked=1&uielem_zoom=180&uielem_brightness=0&uielem_contrast=0&uielem_isinverted=0&uielem_rotate=F

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q47461344"_data-entity-id="Q114555440"><i_class="wef_low_priority_links">[[:d:Q114574126|Krikorian&nbsp;A.]],_[[:d:Q114588221|Heratchian&nbsp;H.]]</i>_[[:d:Q114555440|Le_dictionnaire_biographique]]:_Arméniens_d'hier_et_d'aujourd'hui<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:fr:Maisons-Alfort|Maisons-Alfort]]:_2021._—_P.&nbsp;33._—_ISBN_978-2-905686-93-0</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q208314"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q114588221"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q114574126"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q114555440"></a></div>-4] Krikorian A., Heratchian H. Le dictionnaire biographique: Arméniens d'hier et d'aujourd'hui — Maisons-Alfort: 2021. — P. 33. — ISBN 978-2-905686-93-0
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q208314'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q114588221'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q114574126'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q114555440'></a>

[[http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Anahit_paris/1929/1929%281%29.pdf_http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Anahit_paris/1929/1929%281%29.pdf]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-5] ttp://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Anahit_paris/1929/1929%281%29.pdf

[6] «ԱՆԱՅԻՍ (մահ՝ 4 Օգոստոս, 1950)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-08-31

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]