Ալիս Սթոն Պլաքուէլ

Ալիս Սթոն Պլաքուէլ; Alice Stone Blackwell
Ծնած է	14 Սեպտեմբեր 1857
Ծննդավայր	Նիւ Ճըրզի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ և Օրինջ, Էսեքս շրջան, Նիւ Ճըրզի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մահացած է	15 Մարտ 1950 (92 տարեկանին)
Մահուան վայր	Քեմբրիջ, Մասսաչուսէթս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Քաղաքացիութիւն	Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ուսումնավայր	Պոսթընի համալսարան և Չափել Հիլ - Չոնսի Հոլ Դպրոց
Մասնագիտութիւն	լրագրող, բանաստեղծուհի, կենսագիր, կանանց իրավունքների պաշտպան, գրագէտ, սուֆրաժիստ, թարգմանիչ և ֆեմինիստ
Անդամութիւն	Ֆի Վիթա Գաբա
Ծնողներ	հայր՝ Հենրի Պրաուն Պլաքուէլ, մայր՝ Լիւսի Սթոն
	Ստորագրութիւն;

Ալիս Սթոն Պլաքուէլ (անգլ․՝ Alice Stone Blackwell, 14 Սեպտեմբեր, 1857 - 15 Մարտ 1950)․ ազգութեամբ ամերիկացի, կանանց իրաւունքներու պաշտպանութեան ջատագով, լրագրող, ծայրայեղ ընկերվար եւ մարդու իրաւունքներու փաստաբան։

Առաջին տարիներ եւ կրթութիւն

Պլաքուէլ ծնած է Արեւելեան Նիւ Ճըրզիի Օրենճ քաղաքին մէջ։ Հենրի Պրաուն Պլաքուէլ եւ Լիւսի Սթոն իր ծնողքն էին՝ երկուքն ալ մարդու իրաւունքներու առաջնորդներ էին եւ օգնած՝ հիմնուի Ամերիկացի Կնոջ Ընտրելու Իրաւունքի Ընկերակցութիւն (AWSA)։ Ան նաեւ զարմուհին էր Ամերիկայի առաջին կին բժիշկ Էլիզապէթ Պլաքուէլին: Իր մայրն էր որ Սուզան Պ. Անթոնիին ծանօթացուց կանանց իրաւունքներու շարժումին, եւ առաջին կինն էր, որ համալսարանական վկայական ստացաւ Մասաչուսեցի համալսարանէն, առաջինը՝ որ պահեց իր անունը ամուսնութենէն ետք, եւ առաջինը, որ մինչեւ վերջ խօսեցաւ կանանց իրաւունքներուն մասին։

Ալիս Սթոն Պլաքուէլ յաճախած է Հարիս Քրականութեան Վարժարանը (Տորչեսթըր), Չոնսի Դպրոցը (Պոսթոն) եւ Ապոթ Ակադեմի (Անտովըր)։ Ան ուսանած է Պոսթըն Համալսարանը (կը պատկանէր Ֆի Պէթա Քափփա ընկերակցութեան), եւ եղած է իր դասարանին նախագահը։ Ուսումը աւարտած է 1881-ին, 24 տարեկան հասակին։

Ասպարէզ

Պլաքուէլ ծանօթ է իր աշխատանքով կանանց իրաւունքներուն համար։ Սկիզբը ան դիմադրեց իր մօր եւ հօր հարցին, սակայն ետքը դարձաւ նշանաւոր բարեկարգիչ մը: Պոսթընի Համալսարանէն շրջանաւարտ ըլլալէ ետք, Ալիս սկսաւ աշխատիլ «Կնոջ Օրաթերթ»-ին Woman's Journal, իր ծնողքին կողմէ հիմնադրուած թերթին: 1884-ին թերթին մէջ իր անունը իր ծնողքին կողքին կը գտնուէր։ Իր մօր մահէն ետք՝ 1893-ին, Ալիս ստանձնեց թերթին խմբագրութիւնը:

1890-էն մինչեւ 1908, Ալիս Սթոն Պլաքուէլ NAWSA-ի (Կանանց Ընտրելու իրաւունքի Ազգային Միութիւն) արձանագրող քարտուղարն էր, իսկ 1909-ին եւ 1910-ին՝ ազգային քննիչներէն մէկը։ Ան նշանաւոր դէմք էր Կնոջ Քրիստոնէական Ժուժկալութեան Միութեան գործունէութեան մէջ։ 1903-ին, ան վերակազմակերպեց Ռուսական Ազատութեան Բարեկամներու Ընկերութիւնը Պոսթընի մէջ։

Ան նաեւ նախագահն էր Նիու Ինկլանտի եւ Մասաչուսեցի Կնոջ Իրաւունքներու Ընկերակցութիւններուն, եւ պատուոյ նախագահ՝ Մասաչուսեցի Կին Ընտրողներու Միութեան։

Վերջին տարիները

Կեանքին վերջին տարիներուն, Ալիս Սթոն Պլաքուէլ կուրացաւ։ Ան մահացաւ 15 Մարտ 1950-ին, ինիսունըերկու տարկան հասակին։

Հայասէր մարդասէրը

Ալիս Սթոն Պլաքուէլ Միացեալ Նահանգներէն դուրս ալ ներգրաուած էր մարդասիրական արարքներով։ 1890-ականներուն, ան Հայաստան ճամբորդեց եւ մեծ աջակցութիւն բերաւ հայ գաղթականներուն համայնքին մէջ։ Ան ծախեց իր ունեցածներէն մաս մը, մանաւանդ Տորչեսթըրի Փոփս Հիլի իր տան արեւելեան գորգերը, որպէսզի օգնէ հայերուն ու կերակրէ անոնց զաւակները։ Ինչպէս նաեւ օժանդակեց գործ փնտռող չափահասներուն։

Այդ ժամանակն էր նաեւ, երբ ան միջազգային գրականութեան մէջ հետաքրքրութիւն գտաւ։ Ան բազմաթիւ գործեր անգլերէնի թարգմանեց՝ «Հայ Բանաստեղծութիւններ» Armenian Poems (1896) գիրքին մէջ։ Ան շարունակեց գրականութիւն թարգմանել անգլերէնի, ներառեալ հունգարական, եիտիշ, սպանական, ֆրանսական, իտալական եւ ռուսական բանաստեղծութիւններ։

^[4] ^[5] ^[6]

Ծանօթագրութիւններ

1 2 Feeney K. Blackwell, Alice Stone (14 September 1857–15 March 1950), women's rights advocate and humanitarian reformer // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1500063
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103846659'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a>
1 2 https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Alice_Stone_Blackwell
1 2 Blain V., Grundy I., Clements P. The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 101.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119734'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18328141'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119724'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119715'></a>
↑ հարվարտ Համալսարան M-133, reel D2; WRC 17-21 / Պլաքուէլ Ալիս Սթոն, 1857-1950(անգլերէն)
↑ armenianhouse - Պլաքուէլ Ալիս Սթոն, կենսագրական(անգլերէն)
↑ dorchesteratheneum - Ալիս Սթոն Պլաքուէլ, 1857-1950․ 7 Յունուար 2019(անգլերէն)

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13433827"_data-entity-id="Q103846659"><i_class="wef_low_priority_links">Feeney&nbsp;K.</i>_[[:d:Q103846659|Blackwell,_Alice_Stone_(14_September_1857–15_March_1950),_women's_rights_advocate_and_humanitarian_reformer]]_//_''[[:d:Q20824348|American_National_Biography_Online]]''<span_class="wef_low_priority_links">_/_[[:en:Susan_Ware|S.&nbsp;Ware]]_—_[[:Նիւ_Եորք|[New_York]]]:_[[:en:Oxford_University_Press|Oxford_University_Press]],_2017._—_ISSN_[https://www.worldcat.org/issn/1470-6229_1470-6229]_—_[http://dx.doi.org/10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1500063_doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1500063]</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q103846659"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a></div>-1] 1 2 Feeney K. Blackwell, Alice Stone (14 September 1857–15 March 1950), women's rights advocate and humanitarian reformer // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1500063
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103846659'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a>

[[https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Alice_Stone_Blackwell_https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Alice_Stone_Blackwell]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-2] 1 2 https://en.wikisource.org/wiki/Woman_of_the_Century/Alice_Stone_Blackwell

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13136"_data-entity-id="Q18328141"><i_class="wef_low_priority_links">[[:d:Q47119715|Blain&nbsp;V.]],_[[:d:Q47119724|Grundy&nbsp;I.]],_[[:d:Q47119734|Clements&nbsp;P.]]</i>_[[:en:The_Feminist_Companion_to_Literature_in_English|The_Feminist_Companion_to_Literature_in_English]]:_Women_Writers_from_the_Middle_Ages_to_the_Present<span_class="wef_low_priority_links">_—_1990._—_P.&nbsp;101.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119734"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18328141"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119724"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119715"></a></div>-3] 1 2 Blain V., Grundy I., Clements P. The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 101.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119734'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18328141'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119724'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119715'></a>

[4] հարվարտ Համալսարան M-133, reel D2; WRC 17-21 / Պլաքուէլ Ալիս Սթոն, 1857-1950(անգլերէն)

[5] rmenianhouse - Պլաքուէլ Ալիս Սթոն, կենսագրական(անգլերէն)

[6] rchesteratheneum - Ալիս Սթոն Պլաքուէլ, 1857-1950․ 7 Յունուար 2019(անգլերէն)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]