ԱՆԶԱՔ

ԱՆԶԱՔ (անգլ․՝ ANZAC)․ Ա․ Համաշխարհային պատերազմի ընթացքին կազմուած ՄԵծն Բրիտանիոյ զօրաբանակներ։ Աւստրալիոյ եւ Նիւ Զիլանտի զօրաբանակները (Australian and New Zealand Army Corps - ANZAC) կազմուած են Դեկտեմբեր 1914-ին եւ գործած են Կելլիպոլի ռազմական գործողութեան ընթացքին։ Անոնք Միջերկրածովեան արշաւախմբային ուժերու հրամանատարութեան տակ կը գտնուէին։

Տեղեկութիւններ

ԱՆԶԱՔ-ի ստեղծում

Անզաքը կազմուած է 1915-ին։ Հրամանատարը եղած է Ուիլիամ Պըրտղուտ (William Birdwood) եւ ունեցած է երկու բաժանումներ՝ աւստրալիական հետեւակի 1-ին բաժանումը (the Australian 1st Division) եւ աւստրալիացիներու եւ նիւզիլանտացիներու բաժանումը (New Zealand and Australian Division)։ Զօրաբանակներուն մաս կազմած էին նաեւ մեքենաներու, շտապ օգնութեան ու վիրաւորներու հաւաքումի, փոխադրական միջոցներու եւ բացօթեայ խոհանոցի միաւորներ։

1915, Մարտ ամսուան առաջին շաբթուան ընթացքին Լիմնոս կղզին հասած է 3 200 զինիալներու խումբ մը։ Ուրիշ խումբեր ժամանած են Օգոստոսին։ 25 Ապրիլէն մինչեւ Նոյեմբեր, Կելլիպոլի թերակղզիին վրայ ցամաքահանումի բազմաթիւ փորձեր կը կատարեն, որոնց կը դիմադրեն թրքական, գերմանական եւ աւստրիական միացեալ ուժերը։

ԱՆԶԱՔ-ի բանակը տուած է հազարաւոր զոհեր եւ վիրաւորներ։ Զոհերը թաղուած են Կելլիպոլի զինուորական գերեզմանատուներուն մէջ։ Վիրաւորները Լիմնոս փոխադրուած են, ինչպէս նաեւ հիւանդանոցի վերածուած նաւերու մէջ։ Լիմնոս մահացած ու թաղուած զինիալներուն թիւը 224 եղած է՝ 148 աւստրալիացի եւ 76 նիւզելանտցի։

Անյաջող ցամաքահանումի փորձերէն ետք, ԱՆԶԱՔ-ի մնացեալ զինիալները Եգիպտոս փոխադրուած են։

Նշումի օր

25 Ապրիլը՝ Anzac Day, հաստատուած է իբրեւ ԱՆԶԱՔ-ի զոհուած զինուորներուն յիշատակի օր։ Կ՛արտացոլայ Կելլիպոլի ցամաքահանումը, ինչպէս նաեւ աւստրալիացի եւ նիւզիլանտացի բոլոր զինուորները, որոնք ծառայեցին եւ կամ զոհուեցան։ 25 Ապրիլը առաջին օրն էր Կելլիպոլի թերակղզիին ցամաքահանումին։ Աւստրալիոյ եւ Նիւ Զիլանտի մէջ ազգային յիշատակումի օր է, որովհետեւ երկու երկիրներուն բնակիչները այդ օրէն առաջ, երբեք մաս չեն կազմած ռազմական որեւէ բախումի։ 25 Ապրիլը կը յիշատակուի նաեւ Կելլիպոլի դաշնակիցներուն գերեզմանատուներուն մէջ։

Լիմնոսի Մուտրոս նաւահանգիստին մուտքին աւստրալիացիները յուշարձան մը կանգնեցուցած են ի պատիւ «Լիմնոսի հերոսներուն» եւ Աւստրալիոյ ու Յունաստանի միջեւ մշակութային եւ պատմական զօրաւոր կապին։ Ինչպէս նաեւ, Մուտրոսի եւ Բորթիանոսի դաշնակիցներուն գերեզմանատուները ուղող երկու ճամբաները անուանուած են «ԱՆԶԱՔ ճամբայ»։

^[1] ^[2] ^[3] ^[4] ^[5] ^[6] ^[7] ^[8]

Ծանօթագրութիւններ

[1] Anzac Day(անգլերէն)

[2] ԱՆԶԱՔ կարճանունը(անգլերէն)

[3] AUSTRALIAN WAR MEMORIAL - Միաւորներ, ԱՆԶԱՔ(անգլերէն)

[4] ԱՆԶԱՔ միաւոր․ Նոյեմբեր 1916․ 29-10-2013(անգլերէն)

[5] NAUTILIUS INSTITUTE - ԱՆԶԱՔ զօրամասեր(անգլերէն)

[6] ANZAQ Ցամաքահանում, առասպելը, օրէնքը / Քաթրին Պոնտ․ Աւստրալիոյ եւ ՆիւԶիլանտի զօրաբաժինները․ 2016, 204 էջ, Australian Scholarly Publishing Pty Ltd

[7] Աւստրալիոյ կառավարութիւն․ ԱՆԶԱՔ - Anzac Portal(անգլերէն)

[8] AUSTRALIAN WAR MEMORIAL - հատոր Ա․ ԱՆԶԱՔ-ի պատմութիւնը․ պատերազմի սկիզմէն միչեւ Կելլիպոլի ցամաքահանումին առաջին մասը, 1915 Մայիս 4, Պին, Չարլս Էտուին Ուտրոու(անգլերէն)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]